कोलकाता, 01 जनवरी (हि.स.)। पश्चिम बंगालमा पहिलो पटक कुनै महिला अधिकारीलाई मुख्य सचिव नियुक्त गरिएको छ। राज्य सरकारले नन्दिनी चक्रवर्तीलाई नयाँ मुख्य सचिव बनाएको छ। बुधबार राति नवान्नबाट जारी गरिएको अधिसूचनामार्फत यस निर्णयको जानकारी दिइएको हो। निवर्तमान मुख्य सचिव मनोज पन्तलाई मुख्यमन्त्री ममता ब्यायनर्जीको प्रिन्सिपल सेक्रेटरी नियुक्त गरिएको छ।
नन्दिनी चक्रवर्ती यसअघि गृह, पहाड तथा पर्यटन विभागकी सचिवको रूपमा कार्यरत थिइन्। उनको स्थानमा जगदीश प्रसाद मीणालाई राज्यको नयाँ गृह सचिव बनाइएको छ। नन्दिनी चक्रवर्ती सन् १९९४ ब्याचकी आईएएस अधिकारी हुन् र उनको सेवानिवृत्ति सन् २०२९ को जुन महिनाको अन्त्यमा हुनेछ। यसको अर्थ सन् २०२९ को लोकसभा निर्वाचनसम्म उनी नै राज्यकी मुख्य सचिव रहनेछिन्। आज १ जनवरीदेखि मीणाले औपचारिक रूपमा गृह सचिवको कार्यभार सम्हाल्नेछन्।
मनोज पन्तको कार्यकाल ३० जूनमा समाप्त भइसकेको थियो। राज्य सरकारको अनुरोधमा केन्द्र सरकारले उनको कार्यकाल छ महिनाका लागि बढाएको थियो, जुन ३१ दिसम्बरमा समाप्त भएको छ। त्यसैले नयाँ वर्षअघि नयाँ मुख्य सचिव नियुक्त गर्नु आवश्यक भएको थियो। यसै क्रममा बुधवार राति प्रशासनिक तथा कार्मिक विभागले अधिसूचना जारी गर्दै नन्दिनी चक्रवर्तीको नियुक्ति घोषणा गरेको हो। बुधवार नवान्नमा निवर्तमान मुख्य सचिव मनोज पन्तले पुष्पगुच्छ प्रदान गर्दै आफ्नी उत्तराधिकारी नन्दिनी चक्रवर्तीलाई शुभकामना दिए।
नन्दिनी चक्रवर्तीलाई ३१ दिसम्बर, २०२३ मा राज्यको गृह सचिव बनाइएको थियो। उनी पश्चिम बंगालकी दोस्रो महिला गृह सचिव हुन्। राज्यकी पहिलो महिला गृह सचिव लीना चक्रवर्ती थिइन्, जो वाम शासनकालमा यस पदमा थिइन्। नन्दिनीलाई गृह सचिव बनाइँदा त्यतिबेला राजनीतिक विवाद पनि भएको थियो। प्रतिपक्षका नेता शुभेन्दु अधिकारीले यो नियुक्ति पूर्ण रूपमा अवैध भएको दाबी गर्दै धेरै वरिष्ठ अधिकारीलाई बेवास्ता गरेर नन्दिनीलाई जिम्मेवारी दिइएको आरोप लगाएका थिए। तर सरकारी नियममा यस्ता नियुक्तिमा कुनै कानुनी रोक छैन र यसलाई परम्परा तथा प्रथासँग जोडिएको विषय मानिन्छ। संयोगवश, यही परम्पराअन्तर्गत अहिले पनि धेरै वरिष्ठ अधिकारीलाई सुपरसीड गर्दै उनलाई मुख्य सचिव बनाइएको छ।
मुख्यमन्त्री ममता ब्यानर्जीको यस प्रशासनिक निर्णयलाई धेरैले प्रशासनिक स्थिरता कायम राख्ने कदमका रूपमा हेरेका छन्। मनोज पन्तलाई मुख्यमन्त्रीको प्रिन्सिपल सेक्रेटरी बनाएर एउटा महत्वपूर्ण जिम्मेवारीमा कायम राखिएको छ। प्रशासनको एक वर्गका अनुसार यो कदम मनोज पन्तका लागि पदोन्नतिजस्तै हो। उनी पहिलेजस्तै मुख्यमन्त्रीसँग सम्बन्धित धेरै महत्वपूर्ण कामहरू हेर्दै रहनेछन्। यसका साथै हालका प्रिन्सिपल सेक्रेटरी गौतम सान्यालको स्वास्थ्य अवस्था कमजोर रहेकाले उनको कामको बोझ पनि कम गरिएको छ र सम्भावित सेवानिवृत्तिको अवस्थामा भविष्यको व्यवस्था समेत मिलाइएको छ।
जगदीशलाई गृह सचिव बनाइएपछि नवान्नभित्र पनि चर्चा चलिरहेको छ। उनी राज्य प्रशासनको इतिहासमा सबैभन्दा जुनियर गृह सचिव मानिँदैछन्, किनकि उनी सिधै सचिव स्तरबाट गृह सचिव बनेका हुन्। परम्परागत रूपमा यस पदमा अतिरिक्त मुख्य सचिव स्तरका अधिकारी नियुक्त हुँदै आएका थिए। प्रशासनिक स्रोतका अनुसार, जुनियर भएकाले जगदीशलाई समय–समयमा मुख्य सचिव नन्दिनी चक्रवर्तीबाट मार्गदर्शन लिन कुनै असहजता हुने छैन। यसरी प्रशासनको शीर्ष तहमा सन्तुलन र स्थिरता कायम राख्ने प्रयास गरिएको छ।
लोकभवनमा कार्यरतछॅंदा नन्दिनीमाथि गम्भीर आरोप लाग्यो:नन्दिनी चक्रवर्तीको प्रशासनिक करियर धेरै उतार–चढावले भरिएका छन्। सन् २०११ मा ममता ब्यानर्जी मुख्यमन्त्री बनेपछि उनी सूचना तथा संस्कृति विभागकी सचिव बनिन् र मुख्यमन्त्रीकी विश्वासपात्र अधिकारी मानिन्थिन्। त्यसपछि लामो समयसम्म उनलाई कुनै ठूलो जिम्मेवारी दिइएन। सन् २०२२ को नोभेम्बरमा सीवी आनन्द बोस राज्यपाल बनेपछि नन्दिनीलाई लोकभवनको प्रिन्सिपल सेक्रेटरी बनाइएको थियो। तर, पछि राज्यपालको आपत्तिका कारण उनलाई हटाएर पर्यटन विभागमा पठाइयो। राज्यपालले लोकभवनमा रहँदा उनले जासुसी गरी लोकभवन सम्बन्धी जानकारी राज्य सरकारलाई दिएको आरोप लगाएका थिए। त्यसपछि उनलाई संवेदनशील पहाडी क्षेत्रहरूको जिम्मेवारी दिइयो र अन्ततः सन् २०२३ को अन्त्यमा गृह सचिव बनाइयो। संयोगवश यसपटक पनि ३१ दिसम्बरमै उनलाई मुख्य सचिव बनाइएको छ, जसलाई लिएर प्रशासनिक वृत्तमा चर्चा जारी छ।
अधिकारीहरूको सरुवा:मुख्य सचिव र गृह सचिव बाहेक नवान्नमा अन्य तहमा पनि फेरबदल गरिएको छ। नन्दिनी मुख्य सचिव बनेपछि वरुण रायलाई पर्यटन विभागको सचिव बनाइएको छ। दुश्मन्त नारियालालाई अतिरिक्त जिम्मेवारीका रूपमा जेल विभागको सचिव नियुक्त गरिएको छ। जनस्वास्थ्य तथा कारिगरी विभागका सचिव सुरिन्दर गुप्तालाई प्रेसिडेन्सी डिभिजनको डिभिजनल कमिश्नर बनाइएको छ। सुन्दरबन विकास विभागका सचिव अत्रि भट्टाचार्यलाई नेताजी सुभाष प्रशासनिक प्रशिक्षण संस्थानको अतिरिक्त जिम्मेवारी दिइएको छ।
हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी
