नवी दिल्ली, 28 जानेवारी (हिं.स.)। नेशनल एरोनॉटिक्स अँड स्पेस अॅडमिनिस्ट्रेशन (नासा) ने ‘अथेना’ नावाचा अत्याधुनिक सुपरकंप्यूटर सादर केला आहे. हा नवीन पिढीच्या अंतराळ मोहिमा आणि संशोधन प्रकल्पांसाठी तयार करण्यात आलेला पेटास्केल सुपरकंप्यूटर असून, नासाचा आतापर्यंतचा सर्वात शक्तिशाली संगणक असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. अथेना हा नासाच्या हाय-एंड कंप्यूटिंग कॅपेबिलिटी प्रोजेक्टचा भाग असून, अंतराळ, एरोनॉटिक्स आणि विज्ञान क्षेत्रातील गुंतागुंतीच्या आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी वैज्ञानिक आणि अभियंत्यांना मदत करणार आहे.
हा सुपरकंप्यूटर कॅलिफोर्नियातील नासाच्या एम्स रिसर्च सेंटरमधील मॉड्युलर सुपरकंप्यूटिंग फॅसिलिटीमध्ये (MSF) स्थापित करण्यात आला आहे. नासाच्या मते, अथेना त्यांच्या इतर सर्व प्रणालींपेक्षा अधिक संगणकीय शक्ती देतो. तो यापूर्वी वापरात असलेल्या अॅटिकेन आणि प्लेयाड्स या सुपरकंप्यूटरपेक्षा वेगवान आणि अधिक ऊर्जा-कार्यक्षम आहे. या वेळी चीफ सायन्स डेटा ऑफिसर आणि हाय-एंड कंप्यूटिंग कॅपेबिलिटी प्रोजेक्टचे प्रमुख केविन मर्फी म्हणाले, “एक्सप्लोरेशनने नेहमीच नासाला संगणकीय क्षमतेच्या मर्यादेपर्यंत ढकलले आहे. आता अथेना सोबत, नासा आपल्या मोहिमांच्या बदलत्या गरजांसाठी खास संगणकीय संसाधने उपलब्ध करून देण्याच्या प्रयत्नांना अधिक गती देईल.”
नासाने बीटा चाचणी कालावधीनंतर जानेवारीमध्ये अथेना वैज्ञानिक, अभियंते आणि संशोधकांसाठी उपलब्ध करून दिला आहे, जे आधीपासून ‘ऐटकेन’ आणि ‘प्लेइड्स’ प्रणालींचा वापर करत होते. हा नवीन सुपरकंप्यूटर 20 पेटाफ्लॉप्सपेक्षा जास्त पीक परफॉर्मन्स देऊ शकतो, म्हणजेच तो प्रत्येक सेकंदाला लाखो कोटी गणिती गणना करू शकतो. जुन्या प्रणालींना मध्यम दर्जाच्या स्मार्टफोनशी तुलना करता येईल, तर अथेना हा एक फ्लॅगशिप स्मार्टफोनसारखा असून अधिक वेगवान, शक्तिशाली आणि ऊर्जा-बचत करणारा आहे.
अथेना नासाच्या अंतराळ मोहिमा आणि संशोधनासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे. त्याच्या प्रचंड संगणकीय क्षमतेमुळे रॉकेट लाँचचे सिम्युलेशन करणे, पुढील पिढीची विमाने डिझाइन करणे आणि मोठ्या प्रमाणावर आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स मॉडेल्स प्रशिक्षित करणे शक्य होणार आहे. यामुळे मोठ्या डेटासेटचे विश्लेषण करून नवी वैज्ञानिक माहिती समोर येऊ शकते.
‘अथेना’ हे नाव मार्च 2025 मध्ये नासाच्या हाय-एंड कंप्यूटिंग कॅपेबिलिटी स्टाफमध्ये झालेल्या स्पर्धेत निवडण्यात आले. ग्रीक पौराणिक कथांतील बुद्धिमत्ता आणि युद्धाची देवी असलेल्या अथेना यांच्या नावावरून हे नाव ठेवण्यात आले आहे. त्या आर्टेमिस देवीच्या सावत्र बहिणी मानल्या जातात, ज्यांच्या नावावर नासाचा चंद्र मोहिमेचा कार्यक्रम ठेवण्यात आला आहे.
—————
हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule
