नयाँ दिल्ली, 15 अक्टोबर (हि.स.)। भारतीय मूलका अमेरिकी वैज्ञानिक डा. हरगोविन्द खुरानालाई वर्ष 1968 मा शरीर क्रिया विज्ञान र चिकित्साको क्षेत्रमा नोबेल पुरस्कारले सम्मानित गरिएको थियो। उनले यो पुरस्कार रबर्ट डब्ल्यू होली र मार्शल डब्ल्यू निरेनबर्गको साथ साझा गरे।
उनको यो उपलब्धी जीनहरूको संरचना र प्रोटीन संश्लेणको प्रक्रियालाई बुझ्नमा एक एतिहासिक कदम प्रमाणित भयो। खुरानाले यो देखाए कि डीएनएका चार रासायनिक घटक (एडेनिन, साइटोसिन, ग्वानिन र थाइमिन) कुन प्रकारले विभिन्न क्रमहरूमा मिलेर जीवनको निम्ति आवश्यक प्रोटीन बनाउँछन्।
उनको यस शोधले आधुनिक जैव-प्रौद्योगिकी र आनुवंशिकीको आधार राख्यो। पछि उनले कृत्रिम जीनको निर्माण गरी विज्ञानको क्षेत्रमा अझ् एक ठूलो क्रान्ति ल्याए।
महत्वपूर्ण घटनाचक्र
1905 – लार्ड कर्जनद्वारा बंगालको प्रथम विभाजन।
1939 – द्वितीय विश्व युद्धमा जर्मनीले ब्रिटिश क्षेत्रमाथि पहिलो हमला गऱ्यो।
1945 – संयुक्त राष्ट्रले विश्व खाद्य दिवस मनाउने शुरुआत गऱ्यो, जसको उद्देश्य भोकमरी र कुपोषणप्रति जागरूकता फैलाउनु हो।
1946 – नूर्नबर्गमा युद्ध अपराधहरूका लागि दोषी ठहर गरिएका दश नाजी नेताहरूलाई फांसी दिइयो।
1951 – पाकिस्तानका प्रथम प्रधानमन्त्री लियाकत अली खानको रावलपिन्डीमा गोली दागेर हत्या गरियो।
1959 – राष्ट्रिय महिला शिक्षा परिषदको स्थापना।
1964 – चीनले आफ्नो पहिलो परमाणु विस्फोट गऱ्यो।
1968 – हरगोविन्द खुरानालाई चिकित्सा क्षेत्रमा नोबेल पुरस्कारले सम्मानित गरियो।
1984 – दक्षिण अफ्रीकाका सामाजिक कार्यकर्ता डेसमन्ड टुटुलाई शान्तिको निम्ति नोबेल पुरस्कार प्रदान गरियो।
1996 – ग्वाटेमालाको राजधानी ग्वाटेमाला सिटीमा फुटबल म्याचबीच स्टेडियममा क्षमताभऩ्दा अधिक मानिस पुगेको कारण मचेको भगदड़मा 84 जनाको मृत्यु, 180 भऩ्दा धेरै घाइते।
1999 – सं.रा. अमेरिकाले सैन्य शासनको विरोधमा पाकिस्तानमाथि प्रतिबन्ध लगायो।
2002 – 14औं एशियाई खेलहरूमा एक स्वर्ण र एक कांस्य पदक विजेता डोपिङ टेस्टमा असफल रहेपछि भारतकी सुनीता रानीको पदक खोसियो।
2003 – मलयाली फ़िल्मकार अडूर गोपाकृष्णनलाई फ़्रान्सको दोस्रो सर्वोच्च नागरिक सम्मान ‘कमान्डर अफ़ द अर्डर अफ़ आर्ट्स एण्ड लैटर्स’ प्रदान गरियो।
2004 – दारफुरमा मर्नेहरूको आंकड़ा 70,000 सम्म पुग्यो। अमेरिकाले इराकी अबू मुसार जल जरकावीको संगठनलाई आतङ्कवादी संगठन घोषित गऱ्यो।
2005 – जी-20 देश वर्ल्ड ब्याङ्क र आईएमएफमा सुधारको निम्ति एकमत।
2011- भारतीय मूलका धावक 100 वर्षीय फ़ौजा सिंहले सबैभन्दा अधिक आयुमा टोरन्टो वाटरफ्रन्ट मैराथन पूरा गरी नयाँ कीर्तिमान स्थापित गर्दै गिनीज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्डमा आफ्नो नाम दर्ता गराए।
2012 – सौर मण्डल बाहिर एक नयाँ ग्रह ‘अल्फा सेन्चुरी बीबी’ को पत्तो लाग्यो। 2013 – दक्षिण पूर्वी एशियाई देश लाओसको पाक्से अन्तरराष्ट्रिय हवाई अड्डामा ल्याण्ड गर्नु केही बेर अगाड़ी लाओ एयरलाइन्सको विमान दुर्घटनाग्रस्त हुँदा 49 जनाको मृत्यु।
जन्म
1854 – अस्कर वाइल्ड – प्रसिद्ध लेखक।
1896 – सेठ गोविन्द दास – सेनानी, सांसद तथा हिन्दीका साहित्यकार।
1905- विनय मोहन शर्मा (पं. शुकदेव प्रसाद तिवारी)- प्रसिद्ध लेखक एवं आलोचक।
1939 – दिगम्बर हांसदा – सन्थाली भाषाका विद्वान शिक्षाविद र पद्मश्रीले सम्मानित।
1940 – नरेन्द्र चंचल – भारतका प्रसिद्ध गायकहरूमध्ये एक।
1944 – लच्छू महाराज – भारतका विख्यात तबला वादक।
1948 – हेमा मालिनी- प्रसिद्ध अभिनेत्री एवं भरतनाट्यम्की नृत्यांगना।
1948 – नवीन पटनायक- ओडिशाका 14औं मुख्यमन्त्री।
1950 – निदुमोलु सुमति – भारतकी प्रसिद्ध मृदंग वादक।
1995 – अमित पंघाल – कमनवेल्थ गेम्स, 2022 मा स्वर्ण जीत्ने भारतीय मुक्केबाज।
1995 – वेदा कृष्णमूर्ति – भारतीय महिला क्रिकेटर।
2000 – संकेत महादेव – भारतीय भारोत्तोलक (वेटलिफ़्टर) खेलाड़ी।
निधन
1938 – प्रभाशंकर पाटनी – गुजरातका प्रमुख सार्वजनिक कार्यकर्त्ता थिए।
1951 – लियाक़त अली ख़ाँ – पाकिस्तानका प्रथम प्रधानमन्त्री।
1983 – हरीश चन्द्र महरोत्रा – भारतका महान भौतिक वैज्ञानिक र गणितज्ञ थिए।
1994 – गणेश घोष – भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी।
महत्वपूर्ण दिवस
राष्ट्रिय विधिक सहायता दिवस (सप्ताह)
विश्व खाद्य दिवस
विश्व एनेस्थीसिया दिवस
कान्हा राष्ट्रिय उद्यान
हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी
