नयाँ दिल्ली, 08 अगस्त (हि.स.)। 09 अगस्तको दिन इतिहासमा धेरै महत्वपूर्ण घटनाहरूका लागि दर्ता छ। वर्ष 1942 मा यही दिन महात्मा गान्धीको नेतृत्वमा भारत छोड़ो आन्दोलन को शुरुआत भएको थियो। यस आन्दोलनको उद्देश्य ब्रिटिश शासनलाई समाप्त गरी भारतलाई स्वतन्त्र गराउनु थियो। मुम्बईको गौवालिया टैंक मैदान (अब अगस्त क्रान्ति मैदान) मा आयोजित कांग्रेस अधिवेशनमा गान्धीजीले देशवासीहरूसित करो या मरो को आह्वान गरे।
गान्धीजीले आफ्नो एतिहासिक भाषणमा अंग्रेजो भारत छोड़ो को नारा दिँदै मानिसहरूसित हिंसाको मार्ग नअपनाउने र सत्याग्रहको माध्यमले अंग्रेजी शासनको विरोध गर्ने आग्रह गरे। यो आन्दोलन देशव्यापी बन्यो र लाखौं भारतीयहरूले यसमा हिस्सा लिए। ब्रिटिश सरकारले आन्दोलनलाई कुल्चिन कांग्रेसका शीर्ष नेताहरूलाई तुरन्तै पक्राउ गऱ्यो। तरैपनि आन्दोलन पूरा देशमा फैलियो र स्वतन्त्रता संग्रामले नयाँ ऊर्जा पायो। भारत छोड़ो आन्दोलनले ब्रिटिश शासनको आधार हल्लियो र अन्ततः यही आन्दोलन भारतलाई 1947 मा आजादी दिलाउने दिशामा निर्णायक कदम प्रमाणित भयो।
अन्य प्रमुख घटनाक्रमः
1173 – विश्वका सात अजूबहरूमा एक इटलीको पीसाको झुकेको मीनारको निर्माण कार्य शुरू भयो।
1831 – अमेरिकामा पहिलो पल्ट स्टीम इन्जिन ट्रेन चल्यो।
1892 – थमस अल्वा एडिसनले टू-वे टेलिग्राफको पेटेन्ट गराए।
1910 – अल्वा फिशरले बिजुलीले चल्ने वाशिङ मशीनको पेटेन्ट हासिल गरे।
1925 – काकोरी काण्ड: भारतीय क्रान्तिकारीहरूले लखनऊ नजिक काकोरीमा ट्रेनमा गइरहेको सरकारी खजाना लूटे।
1942 – महात्मा गान्धीले मुम्बईमा करो या मरो को नारा दिए औं भारत छोड़ो आन्दोलनको शुरुआत गरे।
1942 – नेताजी सुभाषचन्द्र बोसले मलाया (अब मलेशिया) मा जापानको मद्दतले इण्डियन नेशनल आर्मीको स्थापना गरे।
1945 – अमेरिकाले जापानको नागासाकी शहरमा परमाणु बम झऱ्यो।
1965 – सिंगापुर, मलेशियाई संघबाट छुट्टेर स्वतन्त्र राष्ट्र बन्यो।
1971 – भारत र पाकिस्तानले मैत्री सन्धिमा हस्ताक्षर गरे।
1974 – वटरगेट काण्डको खुलासा हुँदा अमेरिकी राष्ट्रपति रिचर्ड निक्सनले पदबाट राजीनामा दिए।
2012 – भारतीय सेनाले परमाणु हमला गर्नमा सक्षम अग्नि-2 मिसाइलको सफल परीक्षण गऱ्यो।
जन्मः
1201 – अर्नोल्ड फिज थेड्मर – अंग्रेजी इतिहासकार र व्यापारी।
1537 – फ्रान्सिस्को बारोज्ज़ी – इतालवी गणितज्ञ र खगोलशास्त्री।
1631 – जन ड्राइडन – अंग्रेजी कवि, नाटककार र आलोचक।
1862 – गंगाधर मेहरे – उड़िया भाषाका प्रसिद्ध कवि।
1891 – फ्रान्सिस वर्नर वाईली – संयुक्त प्रान्तका राज्यपाल।
1892 – एस.आर. रंगनाथन – विख्यात पुस्तकालाध्यक्ष र शिक्षाशास्त्री।
1893 – शिवपूजन सहाय – उपन्यासकार।
1909 – विनायक कृष्ण गोकाक – ज्ञानपीठ पुरस्कार’ ले सम्मानित कन्नड़ भाषाका प्रमुख साहित्यकार।
1915 – हितेन्द्र देसाई – भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका राजनीतिज्ञ तथा गुजरातका तेस्रो मुख्यमन्त्री।
1926 – एम. एम. जेकब – भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका राजनीतिज्ञ।
1933 – मनोहर श्याम जोशी – आधुनिक हिन्दी साहित्यका प्रसिद्ध गद्यकार, उपन्यासकार, व्यंग्यकार, पत्रकार।
1937 – अभिमन्यु अनत – हिन्दीका साहित्यकार।
1954 – अशोक दीवान – भारतका पूर्व हकी खेलाड़ी।
1975 – महेश बाबू – फिल्म अभिनेता।
1991 – हंसिका मोटवानी – फिल्म अभिनेत्री।
1993 – दीपा करमाकर – भारतीय आर्टिस्टिक जिमनास्ट।
निधनः
1962 – हरमैन हीसे – जर्मनीका लेखक।
1970 – त्रिलोकनाथ चक्रवर्ती – 30 वर्ष जेलमा बिताउने स्वतन्त्रता सेनानी।
2002 – रामकिंकर उपाध्याय – प्रसिद्ध कथावाचक एवं हिन्दी साहित्यकार।
2016 – कलिखो पुल – अरुणाचल प्रदेशका भूतपूर्व मुख्यमन्त्री।
महत्वपूर्ण दिवस एवं अवसरः
भारतीय क्रान्ति दिवस अथवा ‘अगस्त क्रान्ति दिवस’
नागासाकी दिवस
भारत छोड़ो आन्दोलन स्मृति दिवस
विश्व आदिवासी दिवस
हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी
