ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 24 ਅਕਤੂਬਰ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1951 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜੋ 21 ਫਰਵਰੀ 1952 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ 17 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 68 ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।
497 ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ 3283 ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ 17 ਕਰੋੜ 32 ਲੱਖ 12 ਹਜ਼ਾਰ 343 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਵੋਟਿੰਗ ‘ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਕੁੱਲ 68 ਗੇੜਾਂ ‘ਚ ਹਰੇਕ ਵੋਟਰ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ 60 ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 85 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਰ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਬਕਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ 2.12 ਕਰੋੜ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਕਸੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 62 ਕਰੋੜ ਬੈਲਟ ਪੇਪਰ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸੁਕੁਮਾਰ ਸੇਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੋਟਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਹਰ ਕੰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਸੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਬੈਲਟ ਬਕਸਿਆਂ ਅਤੇ ਬੈਲਟ ਪੇਪਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਕੁਮਾਰ ਸੇਨ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੇ ਇਹ ਚੋਣ ਸੰਭਵ ਕੀਤੀ।
ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 364 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਜਦਕਿ ਸੀਪੀਆਈ ਨੂੰ 16 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾ ਸਕੇਗਾ।
ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ
1415 – ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਨਕੋਰਟ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤੀ।
1812 – ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਫ੍ਰੀਗੇਟ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਹਾਜ਼ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
1917 – ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ (ਕਮਿਊਨਿਸਟ) ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਇਲਿਚ ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
1924 – ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ 2 ਸਾਲ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
1951 – ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।
1962 – ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਜੌਹਨ ਸਟੀਨਬੈਕ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
1964 – ਅਵਾੜੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਟੈਂਕ ‘ਵਿਜਯੰਤ’ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
1971 – ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਨੇ ਤਾਇਵਾਨ ਨੂੰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੋਟਿੰਗ ਹੋਈ।
1995 – ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 50ਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
2000 – ਸਪੇਸਕ੍ਰਾਫਟ ਡਿਸਕਵਰੀ (ਅਮਰੀਕਾ) 13 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ।
2005 – ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
2008 – ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਰ ਬਹਾਦੁਰ ਭੰਡਾਰੀ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।
2009 – ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 155 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 721 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।
2012 – ਕਿਊਬਾ ਅਤੇ ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਤੂਫਾਨ ਸੈਂਡੀ ਨੇ 65 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ 80 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ।
2013 – ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਬੋਕੋ ਹਰਮ ਦੇ 74 ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਨਮ
1800 – ਲਾਰਡ ਮੈਕਾਲੇ – ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ।
1881 – ਪਾਬਲੋ ਪਿਕਾਸੋ – ਸਪੇਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨ।
1896 – ਮੁਕੰਦੀ ਲਾਲ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ – ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ।
1911 – ਘਨਸ਼ਿਆਮਭਾਈ ਓਝਾ – ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ।
1912 – ਮਦੁਰਾਈ ਮਨੀ ਅਈਅਰ – ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ।
1920 – ਬਰਕਤੁੱਲਾ ਖਾਨ – ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਛੇਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।
1920 – ਰਿਸ਼ਾਂਗ ਕੀਸ਼ਿੰਗ – ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਛੇਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।
1938 – ਮ੍ਰਿਦੁਲਾ ਗਰਗ – ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਿਕਾ।
ਦਿਹਾਂਤ
1296 – ਸੰਤ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ।
1980 – ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ, ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ
1990 – ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਏ. ਸੰਗਮਾ – ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।
2012 -ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮੇਡੀਅਨ
2003 – ਪਾਂਡੁਰੰਗ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਠਾਵਲੇ – ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ।
2005 – ਨਿਰਮਲ ਵਰਮਾ- ਲੇਖਕ
2018 – ਸ਼ਿਵੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੰਧੂ – ਮਣੀਪੁਰ, ਗੋਆ ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਰਹੇ ਸਨ।
2019 – ਦਿਲੀਪਭਾਈ ਰਮਨਭਾਈ ਪਾਰਿਖ – ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ 13ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ।
