ବିଶ୍ୱ ସଙ୍କଟ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ ପାଖରେ ୮ ସପ୍ତାହର ତୈଳ ଭଣ୍ଡାର
ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଉତ୍ତେଜନା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ ପାଖରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୫ କୋଟି ବ୍ୟାରେଲରୁ ଅଧିକ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଉତ୍ପାଦ ରହିଛି, ଯାହା ଦେଶର ପ୍ରାୟ ଆଠ ସପ୍ତାହର ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ।
ଇରାନ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ ସତ୍ତ୍ୱେ ଦେଶରେ ପେଟ୍ରୋଲ, ଡିଜେଲ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଉତ୍ପାଦର ଅଭାବ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାରତ ସରକାର ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି। ଏକ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସରକାରୀ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ଉପୁଜିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପାଖରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ସାତରୁ ଆଠ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘରୋଇ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ତୈଳ ଭଣ୍ଡାର ରହିଛି।
ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ପାଖରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୫ କୋଟି ବ୍ୟାରେଲରୁ ଅଧିକ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ପରିଶୋଧିତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଉତ୍ପାଦ ରହିଛି, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୪,୦୦୦ କୋଟି ଲିଟର ତୈଳ ଭଣ୍ଡାର ସହିତ ସମାନ। ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ହେତୁ ଆମଦାନୀରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ବାଧା ଉପୁଜିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭଣ୍ଡାର ଦେଶର ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଅନେକ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଭାରତ ପାଖରେ ମାତ୍ର ୨୫ ଦିନର ତୈଳ ଭଣ୍ଡାର ବାକି ଅଛି ବୋଲି ପ୍ରଚାରିତ କଳ୍ପନାଜଳ୍ପନା ପରେ ଉଠିଥିବା ଚିନ୍ତାକୁ ଦୂର କରିବା ଏହି ରିପୋର୍ଟର ଲକ୍ଷ୍ୟ। ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏପରି ଦାବି ଭୁଲ୍ ଏବଂ ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ରଣନୀତି ଯଥେଷ୍ଟ ମଜବୁତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତର ବର୍ତ୍ତମାନର ତୈଳ ଭଣ୍ଡାର ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ବାଧା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ପରିବହନ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ର ସୁରୁଖୁରୁରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ।
ଅଧିକାରୀମାନେ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଗତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ତୈଳ କ୍ରୟ ରଣନୀତି ବିକଶିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ସୀମିତ ସଂଖ୍ୟକ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିଛି। ଦେଶ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ବ୍ୟାପକ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନେଟୱର୍କରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ସଂଗ୍ରହ କରୁଛି।
ଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଭାରତ ପ୍ରାୟ ୨୭ଟି ଦେଶରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଆଜି ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୪୦ଟି ଦେଶକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହି ବିବିଧତା ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଭାରତର କ୍ଷମତାକୁ ମଜବୁତ କରିଛି।
ସରକାର କହିଛନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି କ୍ରୟ ଭାରତର ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ। ଯୋଗାଣ ଭାଗିଦାରୀ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାଧା ଉପୁଜିଲେ ଭାରତ ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ସ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି।
ଭାରତର ଶକ୍ତି ରଣନୀତିର ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ରଣନୀତିକ ଭାବରେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଇରାନ ଏବଂ ଓମାନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ମାର୍ଗ ରହିଆସିଛି ଏବଂ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ଏହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଅସୁରକ୍ଷିତ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଭାରତର ତୈଳ ଆମଦାନୀ ରଣନୀତି: ବିପଦ ହ୍ରାସ ଓ ମୂଲ୍ୟ ସ୍ଥିରତା
ପୂର୍ବରୁ, ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିଲା। ତେବେ, ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ବାଧାବିଘ୍ନ ସହିତ ଜଡିତ ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଧୀରେ ଧୀରେ ଯୋଗାଣ ମାର୍ଗ ଏବଂ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କୁ ବିବିଧ କରିଛନ୍ତି।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ପ୍ରାୟ ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ସ ଏବଂ ମାର୍ଗ ଦେଇ ଆସୁଛି। ଏଥିରେ ରୁଷ, ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଆମଦାନୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ବିବିଧକରଣ ରଣନୀତି ଭାରତର ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି ଏବଂ ଦେଶର ସାମଗ୍ରିକ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷାକୁ ମଜବୁତ କରିଛି।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନାରୀଗୁଡ଼ିକୁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଠାରୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ନିୟାମକ ସହାୟତା ମିଳିଛି, ଯାହା କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ ଜାରି ରଖିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛି। ଆମେରିକାର ଟ୍ରେଜେରୀ ବିଭାଗ ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନାରୀଗୁଡ଼ିକୁ ୩୦ ଦିନିଆ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲାଇସେନ୍ସ ପ୍ରଦାନ କରିଛି, ଯାହା ଏପ୍ରିଲ ୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈଧ ରହିବ।
ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ରିଫାଇନାରୀଗୁଡ଼ିକ ତୁରନ୍ତ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବିନା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ସଂଗ୍ରହ ଜାରି ରଖିପାରିବେ, ଯାହା ଚାଲୁଥିବା ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଦେଶରେ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣକୁ ସ୍ଥିର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
ସରକାରୀ ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ଅନ୍ୟ କେତେକ ଦେଶ ତୁଳନାରେ ଗତ ଚାରି ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ମୂଲ୍ୟ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସ୍ଥିର ରହିଛି।
ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଯୋଜନା ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷଣ ସେଲ୍ (PPAC) ର ତଥ୍ୟ ସୂଚାଇଛି ଯେ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୨ ରୁ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ପେଟ୍ରୋଲ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୦.୬୭ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ସେହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ଅନ୍ୟ କେତେକ ଦେଶରେ ପେଟ୍ରୋଲ ମୂଲ୍ୟ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପାକିସ୍ତାନରେ ପେଟ୍ରୋଲ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୫୫ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବାବେଳେ, ଜର୍ମାନୀରେ ସେହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୨୨ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଅଧିକାରୀମାନେ ଭାରତରେ ଇନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟର ସ୍ଥିରତାକୁ ଆଂଶିକ ଭାବରେ ସରକାରୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ କ୍ଷେତ୍ରର ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ଆର୍ଥିକ ଭୂମିକାକୁ ଦାୟୀ କରିଛନ୍ତି।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ବଢୁଥିବା ଶକ୍ତି ମୂଲ୍ୟରୁ ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ବହୁ ପରିମାଣର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ସହିଛନ୍ତି। ସାର୍ବଜନୀନ କ୍ଷେତ୍ରର କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ନିକଟ ଅତୀତରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ଉପରେ ପ୍ରାୟ ୨୪,୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଏବଂ LPG ଉପରେ ପ୍ରାୟ ୪୦,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା କ୍ଷତି ସହିଥିବା ଜଣାପଡିଛି।
ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଖୁଚୁରା ଇନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ବୃଦ୍ଧିକୁ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି ଏବଂ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଯୋଗାଣ ଅବ୍ୟାହତ ରହିଛି। ସରକାର ଏହା ମଧ୍ୟ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଗତ ୧୨ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ କୌଣସି ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପ ଶୁଖିଯାଇ ନାହିଁ।
LPG ଦର ବୃଦ୍ଧି: ଘରୋଇ ସିଲିଣ୍ଡର ୬୦ ଟଙ୍କା, ବାଣିଜ୍ୟିକ ୧୧୫ ଟଙ୍କା ମହଙ୍ଗା
ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ୍ ଦରରେ ନିକଟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି। ଘରୋଇ LPG ସିଲିଣ୍ଡର ଦର ୬୦ ଟଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଏକ ୧୪.୨ କିଲୋଗ୍ରାମର ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ସିଲିଣ୍ଡରର ମୂଲ୍ୟ ପୂର୍ବର ୮୫୩ ଟଙ୍କାରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୯୧୩ ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ବାଣିଜ୍ୟିକ LPG ସିଲିଣ୍ଡରର ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି। ଏକ ୧୯ କିଲୋଗ୍ରାମର ବାଣିଜ୍ୟିକ ସିଲିଣ୍ଡରର ମୂଲ୍ୟ ୧୧୫ ଟଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ୧,୮୮୩ ଟଙ୍କା ହୋଇଛି। ଏହି ସଂଶୋଧିତ ମୂଲ୍ୟ ମାର୍ଚ୍ଚ ୭ ତାରିଖରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଛି।
ଏହି ଦର ବୃଦ୍ଧି ସତ୍ତ୍ୱେ, ସରକାର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ସାମଗ୍ରିକ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ପରିସ୍ଥିତି ସ୍ଥିର ରହିଛି। ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ରଣନୀତିକ ଭଣ୍ଡାର, ବିବିଧ ଉତ୍ସରୁ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମନ୍ୱୟ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ବଡ଼ ବ୍ୟାଘାତରୁ ଦେଶକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି।
