नोएडा, २३ डिसेम्बर २०२५:
शहरको स्वच्छता सुधार गर्ने तथा राष्ट्रिय स्वच्छ सर्वेक्षणमा उच्च स्थान प्राप्त गर्ने उद्देश्यले, नोएडा प्राधिकरणले मंगलबार सेक्टर–३ मा रहेका व्यावसायिक प्रतिष्ठानहरूको स्थलगत निरीक्षण गरी ठोस फोहोर व्यवस्थापन र सिंगल–युज प्लास्टिकसम्बन्धी नियम उल्लंघनमा कडा कारबाही गरेको छ।
यस निरीक्षण अभियानको नेतृत्व सार्वजनिक स्वास्थ्य विभागका परियोजना इञ्जिनियर गौरव बन्सलले गरेका थिए। शहरमा सिंगल–युज प्लास्टिकमाथि लगाइएको पूर्ण प्रतिबन्ध र ठोस फोहोर व्यवस्थापन नियमहरूको पालन सुनिश्चित गर्न नोएडा प्राधिकरणले नियमित निगरानी गर्दै आएको छ। हरेक वर्ष स्वच्छ सर्वेक्षणमा सहभागी हुँदै आएको प्राधिकरणले नोएडालाई थप स्वच्छ र वातावरणमैत्री बनाउन कार्यान्वयन पक्षलाई थप कडा बनाएको छ।
निरीक्षणका क्रममा टोलीले सेक्टर–३ को डी–१२ मा रहेको जेप्टो प्राइभेट लिमिटेडद्वारा सञ्चालित ई–कमर्स स्टोर तथा क्लाउड किचनको निरीक्षण गरेको थियो। उक्त प्रतिष्ठानलाई ‘बल्क वेस्ट जेनेरेटर’ का रूपमा चिनिएको छ र निरीक्षणमा फोहोर व्यवस्थापनसम्बन्धी निर्धारित नियमहरूको पालना नगरेको गम्भीर त्रुटि देखिएको छ।
अधिकारीहरूले ठोस फोहोर व्यवस्थापन नियमअनुसार अनिवार्य रूपमा गर्नुपर्ने फोहोरको वर्गीकरण र भण्डारण प्रक्रिया प्रतिष्ठानले पालना नगरेको पाएका छन्। त्यहाँ उत्पन्न फोहोर वैज्ञानिक तथा स्वीकृत विधिबाट व्यवस्थापन गरिएको थिएन। साथै, फोहोर अनधिकृत स्क्र्याप व्यापारीहरूलाई हस्तान्तरण गरिएको पाइएको छ, जसले शहरका विभिन्न स्थानमा फोहोर फालेर प्रदूषण र अस्वच्छता फैलाइरहेका थिए।
निरीक्षणमा अर्को गम्भीर उल्लंघनको रूपमा फोहोर संकलन वा निस्तारणका लागि कुनै पनि स्वीकृत एजेन्सीसँग सम्झौता (MoU) नभएको पाइएको छ। बल्क वेस्ट जेनेरेटरका लागि नियमअनुसार, फोहोरको उचित प्रशोधन र निस्तारण सुनिश्चित गर्न स्वीकृत एजेन्सीसँग सम्झौता अनिवार्य हुन्छ।
यी कमजोरीहरूसँगै, निरीक्षण टोलीले प्रतिष्ठानमा सिंगल–युज प्लास्टिकको प्रयोग भइरहेको पनि पत्ता लगाएको छ, जुन नोएडा क्षेत्रमा पूर्ण रूपमा प्रतिबन्धित छ। कारबाहीका क्रममा छ वटा कार्टनमा प्याक गरिएको करिब २० किलोग्राम सिंगल–युज प्लास्टिक जफत गरिएको छ।
उल्लंघनको गम्भीरता र बल्क वेस्ट जेनेरेटर नियमको अवहेलना भएको आधारमा, नोएडा प्राधिकरणले जेप्टो प्राइभेट लिमिटेडको ई–कमर्स स्टोर तथा क्लाउड किचनमाथि ₹५,००,००० (पाँच लाख रुपैयाँ) आर्थिक जरिवाना लगाएको छ। व्यवस्थापनलाई सबै फोहोर व्यवस्थापन नियमहरू कडाइका साथ पालना गर्न निर्देशन दिइएको छ र भविष्यमा नियम उल्लंघन भए कानुनअनुसार थप कडा कारबाही गरिने चेतावनी दिइएको छ।
जेप्टोमाथिको कारबाहीपछि, निरीक्षण टोलीले सेक्टर–३ का अन्य प्रतिष्ठानहरूको पनि निरीक्षण गरेको छ। डी–७ मा रहेको पेटीएम कार्यालयबाट करिब ५ किलोग्राम प्लास्टिक जफत गरिएको छ। त्यस्तै, डी–६ मा रहेको WOW फुड प्रतिष्ठानबाट पनि ५ किलोग्राम प्लास्टिक जफत गरिएको छ। दुवै प्रतिष्ठानलाई चेतावनी दिँदै नोएडा क्षेत्रमा सिंगल–युज प्लास्टिक प्रयोग गरे आर्थिक जरिवाना लाग्ने जानकारी दिइएको छ।
नोएडा प्राधिकरणले वातावरणीय नियमहरूको कडाइका साथ कार्यान्वयन सुनिश्चित गर्न यस्ता निरीक्षणहरू नियमित रूपमा जारी रहने स्पष्ट पारेको छ। ठोस फोहोर व्यवस्थापन नियम र सिंगल–युज प्लास्टिकमाथिको प्रतिबन्ध सबै व्यावसायिक प्रतिष्ठानहरूका लागि—विशेषगरी बल्क वेस्ट जेनेरेटरका लागि—अनिवार्य रहेको र कुनै पनि उल्लंघन सहन नहुने जनाएको छ।
निरीक्षण प्रक्रियामा AG Enviro का अपरेशन्स हेड प्रफुल्ल कुमार र अपरेशन्स म्यानेजर विकास कुमार उपस्थित थिए। Guided Fortune Samiti का IEC विज्ञ अभिज्ञानम र डिभिजन इन्चार्ज सुरज सिंह पनि निरीक्षण टोलीमा सामेल थिए। Guided Fortune Samiti नामक गैरसरकारी संस्थाका सदस्यहरूले वातावरणीय जिम्मेवारी र जनचेतना अभिवृद्धिका लागि प्राधिकरणको प्रयासमा सक्रिय सहयोग पुर्याएका थिए।
अन्त्यमा, नोएडा प्राधिकरणले सबै व्यावसायिक प्रतिष्ठान, बासिन्दा तथा सरोकारवालाहरूलाई स्वच्छता कायम राख्न सहयोग गर्न, फोहोरको सही वर्गीकरण गर्न र सिंगल–युज प्लास्टिकको प्रयोग पूर्ण रूपमा त्याग गर्न आग्रह गरेको छ। स्वच्छ सर्वेक्षणमा उच्च स्थान प्राप्त गर्न र सबैका लागि स्वच्छ शहर सुनिश्चित गर्न सामूहिक जिम्मेवारी अत्यन्त आवश्यक रहेको प्राधिकरणले जोड दिएको छ।
