नयाँ दिल्ली, २६ डिसेम्बर २०२५:
वायु प्रदूषण नियन्त्रण गर्न र ट्राफिक जाम कम गर्न दिल्ली सरकारले यातायात क्षेत्रमा व्यापक सुधारहरू लागू गरेको छ। यसअन्तर्गत साझा ट्याक्सी सेवा, विद्युतीय सवारी (EV) र सवारीसाधनको फिटनेस परीक्षणमा विशेष जोड दिइएको छ। मुख्यमन्त्री रेखा गुप्ताले बताइन् कि यात्रुको सुविधा कायम राख्दै सडकमा सवारीको संख्या घटाउनु सरकारको मुख्य उद्देश्य हो, साथै कुनै पनि प्रदूषण फैलाउने सवारीलाई राजधानीमा सञ्चालन गर्न दिइने छैन।
मुख्यमन्त्रीले भनिन् कि सडकमा सवारीको संख्या कम नगरी प्रदूषण नियन्त्रण सम्भव छैन। त्यसैले सरकारले साझा यातायात प्रणाली र विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गरिरहेको छ। साथै, केवल मापदण्डअनुसार फिट र प्रदूषणरहित सवारी मात्र सञ्चालनमा रहुन् भनेर स्वचालित सवारी फिटनेस परीक्षण केन्द्रहरूको विस्तार भइरहेको छ।
यात्री सेवामा सुधार र समन्वय बढाउन चाँडै नै ओला, उबरजस्ता ट्रान्सपोर्ट नेटवर्क कम्पनीहरूसँग विशेष बैठक आयोजना गरिने उनले जानकारी दिइन्। उक्त बैठकमा साझा ट्याक्सी सेवा पुनः सञ्चालन, महिला चालकको सहभागिता वृद्धि तथा निजी विद्युतीय सवारीलाई ट्याक्सी सेवामा समावेश गर्ने विषयमा छलफल गरिनेछ। कोभिड अवधिमा सञ्चालनमा रहेका साझा ट्याक्सी सेवा केही कारणले बन्द भएको थियो, जसलाई अब व्यवस्थित र दीर्घकालीन रूपमा पुनः सुरु गरिने उनले बताइन्।
मुख्यमन्त्रीका अनुसार दिल्ली सरकारको यातायात नीति “कम सवारीमा बढी यात्रु” भन्ने सिद्धान्तमा आधारित छ। “यात्रा सजिलो र सस्तो बनाउँदै ट्राफिक जाम र प्रदूषण घटाउनु हाम्रो लक्ष्य हो,” उनले भनिन्। साझा यात्राबाट इन्धनको बचत हुने, सवारीको सदुपयोग हुने र प्रदूषण घट्ने उनको भनाइ छ।
महिलाको सुरक्षा र रोजगारीलाई प्राथमिकता दिँदै मुख्यमन्त्रीले ट्याक्सी सेवामा महिला चालकको संख्या बढाउने योजना रहेको बताइन्। यसले महिलालाई सुरक्षित यात्रा सुविधा उपलब्ध गराउनुका साथै रोजगारीका अवसर पनि सिर्जना गर्नेछ। साथै, वातावरणमैत्री सेवाहरू, विशेषगरी विद्युतीय ट्याक्सीलाई सरकारले सक्रिय रूपमा प्रोत्साहन गरिरहेको छ।
सवारी प्रदूषण नियन्त्रणका विषयमा बोल्दै मुख्यमन्त्रीले दिल्लीमा स्वचालित सवारी फिटनेस परीक्षण पूर्वाधार तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको बताइन्। झुलझुलीस्थित फिटनेस परीक्षण केन्द्र हाल सञ्चालनमा रहेको छ, जहाँ वार्षिक करिब ७०,००० सवारी परीक्षण गर्न सकिन्छ। बुरारी केन्द्रलाई स्तरोन्नति गरिँदै छ भने नन्द नगरी र तेखण्डमा दुई नयाँ केन्द्र निर्माणाधीन छन्, जुन आगामी मार्चसम्म सञ्चालनमा आउनेछन्। यी चार केन्द्रहरूले वार्षिक करिब २.५ देखि ३ लाख सवारी परीक्षण गर्न सक्नेछन्।
यसका साथै, दिल्ली ट्रान्सपोर्ट कर्पोरेसन (DTC) का डिपोहरूमा थप पाँचवटा स्वचालित फिटनेस परीक्षण केन्द्र स्थापना गर्न स्वीकृति दिइएको छ। यी केन्द्रहरू बवाना, गाजिपुर, सवदा घेवरा, GTK डिपो र दिचाउ कलानमा स्थापना गरिनेछन्। सबै आवश्यक स्वीकृति प्राप्त भइसकेको मुख्यमन्त्रीले जानकारी दिइन्।
रेखा गुप्ताले भनिन् कि विभिन्न अध्ययनहरूले दिल्लीमा वायु प्रदूषणको प्रमुख कारण सवारीबाट निस्कने धुवाँ भएको प्रमाणित गरेका छन्। त्यसैले सरकार सार्वजनिक यातायात प्रणालीलाई बलियो बनाउन निरन्तर लगानी गरिरहेको छ। मेट्रो, बस र विद्युतीय सवारी दिल्लीको दीर्घकालीन यातायात नीतिको मुख्य आधार हुन्। उनले दिल्ली मेट्रोको फेज–५ए अन्तर्गत केही मार्गहरूलाई केन्द्र सरकारको सैद्धान्तिक स्वीकृति प्राप्त भएको पनि जानकारी दिइन्, जसले मेट्रो सञ्जाल विस्तार गरी निजी सवारीमा निर्भरता घटाउनेछ।
मुख्यमन्त्रीले मेट्रो विस्तारले ट्राफिक जाम घटाउने र प्रदूषण नियन्त्रणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताइन्। “मजबुत सार्वजनिक यातायात प्रणाली नै सडकमा सवारी संख्या घटाउने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो,” उनले भनिन्।
पर्यावरण संरक्षणसम्बन्धी समग्र रणनीति स्पष्ट गर्दै उनले भनिन् कि अल्पकालीन उपाय होइन, दीर्घकालीन र समन्वित नीति आवश्यक छ। यातायात सुधारसँगै धुलो नियन्त्रण, निर्माण स्थलको कडाइका साथ निगरानी, मेसिनद्वारा सडक सरसफाइ, खुला स्थानमा फोहोर जलाउन प्रतिबन्ध, तथा प्रदूषण बढी हुने क्षेत्रमा मिस्ट स्प्रे र एन्टी–स्मोग गन प्रयोगजस्ता उपायहरू लागू गरिँदैछन्।
अन्त्यमा मुख्यमन्त्रीले सबै सम्बन्धित विभागहरू समन्वयमा काम गरिरहेको बताउँदै दिल्लीवासीलाई स्वच्छ हावा, सहज यातायात र दिगो शहरी वातावरण प्रदान गर्न सरकार पूर्ण रूपमा प्रतिबद्ध रहेको स्पष्ट पारिन्।
