एका व्हायरल झालेल्या प्रतिमेने पुन्हा एकदा महाराष्ट्रातील राजकीय आणि सामाजिक व्यवस्थेला हादरवून सोडले आहे. या चित्रात दोन व्यक्ती एकाच आसनावर, जणू एकमेकांचे सोबती असल्यासारख्या, आरामात बसलेल्या दिसत आहेत. एका बाजूला पांढरा स्वच्छ झब्बा-पायजमा आणि जाकीट घातलेला एक सत्तेच्या शिखरावर पोहोचलेला राजकारणी. दुसऱ्या बाजूला, काळ्या कफनीमध्ये, गळ्यात अनेक माळा घातलेला, स्वतःला कोणतातरी ‘बाबा’ किंवा ‘गुरू’ म्हणवणारा एक स्वयंघोषित आध्यात्मिक नेता. ही केवळ दोन व्यक्तींची बैठक नाही, तर ती सत्तेचा अंधश्रद्धाळू खेळ, राजकीय संधिसाधूपणा आणि समाजाच्या अंधश्रद्धेचा वापर करून स्वतःची खुर्ची मजबूत करण्याच्या अत्यंत घातक प्रवृत्तीचे प्रदर्शन आहे.
ही ‘अभद्र युती’ केवळ नैतिकदृष्ट्याच आक्षेपार्ह नाही, तर ती लोकशाहीच्या मुळावर घाव घालणारी आहे. लोकशाहीत आस्थेला वैयक्तिक स्थान असावे, परंतु ती सत्तेसाठी वापरली गेली की ती विष बनते. समाजातील अज्ञान, भीती आणि अंधश्रद्धेचा फायदा घेऊन हे बाबा आपले साम्राज्य उभे करतात. ते लोकांना अशक्यप्राय स्वप्ने दाखवतात, त्यांच्या दुःखाचे भांडवल करतात आणि त्यांच्यावर मानसिक ताबा मिळवतात. जेव्हा एखादा जबाबदार राजकारणी अशा व्यक्तींसोबत सार्वजनिकपणे दिसतो, तेव्हा तो अप्रत्यक्षपणे त्यांच्या ‘भोंदूगिरी’ ला आणि त्यांच्या अनैतिक कृत्यांना मान्यता देतो.
या युतीचे परिणाम समाजासाठी भयंकर आहेत. सामान्य माणूस जेव्हा आपल्या लोकप्रतिनिधींना अशा प्रकारे झुकताना बघतो, तेव्हा त्याचा कायद्यावरील विश्वास उडतो. हे बाबा अनेकदा गंभीर गुन्ह्यांमध्ये अडकलेले असतात, परंतु राजकीय वरदहस्तामुळे ते कायद्याच्या कचाट्यातून सुटतात. हे कायद्याचे राज्य कमकुवत करते आणि पोलिसांना या बाबांवर कारवाई करण्यापासून रोखते. हा कायद्याचा नाही, तर लाचारीचा कळस आहे. आपण एका बाजूला प्रगतीच्या आणि विज्ञानाच्या गप्पा मारतो आणि दुसऱ्या बाजूला अशा अंधश्रद्धेच्या गुहामध्ये सत्तेचे सौदे करतो. हा पुरोगामी विचारांचा अपमान आहे.
ज्या राज्यात तुकाराम, ज्ञानेश्वर आणि आंबेडकरांचे विचार रुजले आहेत, ज्या राज्यात अठराव्या शतकात ज्योतिराव फुलेंनी अंधश्रद्धेविरुद्ध लढा उभारला होता, त्याच राज्यात सत्तेसाठी अशा अंधश्रद्धेला आश्रय दिला जाणे हे संतापजनक आहे. हे महापुरुष समाजाला जागरूक करण्यासाठी लढले, आणि आपले आजचे नेते समाजाला पुन्हा अंधारात ढकलण्याचे काम करत आहेत.
सत्तेसाठी आस्थेचा बाजार मांडणाऱ्या या प्रवृत्तीला रोखणे ही समाजाची, एका जागृत नागरिकत्वाची जबाबदारी आहे. आपण कोणाला निवडून देत आहोत आणि ते कोणाच्या आश्रयाला जात आहेत, हे पाहणे महत्त्वाचे आहे. समाजाला जागे होण्याची गरज आहे. आस्थेच्या नावावर होणारे शोषण आणि सत्तेसाठी होणारा हा अंधश्रद्धाळू खेळ तात्काळ थांबला पाहिजे. अन्यथा, हा काळोख आपल्या लोकशाहीला गिळून टाकेल.
एक शेवटचा प्रश्न: या युतीमध्ये नेमके कोण कोणाला वापरत आहे? आणि या सगळ्यात सामान्य जनता कुठे आहे? जनता ही केवळ एक ‘व्होट बँक’ बनून राहिली आहे का?
या अभद्र युतीचा तीव्र निषेध होणे आवश्यक आहे. हे चित्र महाराष्ट्राच्या पुरोगामी संस्कृतीला काळिमा फासणारे आहे आणि त्याकडे दुर्लक्ष करणे हे एका मोठ्या विनाशाला आमंत्रण देणे आहे.
सत्तेसाठी आस्थेचे सौदे करणाऱ्यांना कायद्याच्या आणि समाजाच्या न्यायालयात उभं करणं गरजेचं आहे.
– रुपेश कीर, समर्थन (मुंबई)
—————
हिंदुस्थान समाचार / सुधांशू जोशी
