মুখ্যমন্ত্ৰী ৰেখা গুপ্তাই দাখিল কৰিলে দিল্লীৰ প্ৰথম ‘সেউজ বাজেট’
নতুন দিল্লী, ২৪ মাৰ্চ, ২০২৬
মুখ্যমন্ত্ৰী ৰেখা গুপ্তাই বিধানসভাত দিল্লী বাজেট ২০২৬–২৭ দাখিল কৰে, য’ত মুঠ ১,০৩,৭০০ কোটি টকাৰ আৱণ্টন ঘোষণা কৰা হয়। তেওঁ ইয়াক ৰাজধানীখনৰ প্ৰথম “সেউজ বাজেট” বুলি অভিহিত কৰে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে দিল্লীক এখন আধুনিক, সৰ্বব্যাপী, সুৰক্ষিত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম চহৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰা।
এই বাজেট পূৰ্বৰ বিত্তীয় বৰ্ষৰ তুলনাত ৩.৭ শতাংশ বৃদ্ধি প্ৰতিফলিত কৰে আৰু আন্তঃগাঁথনি সম্প্ৰসাৰণ, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি এক দীৰ্ঘম্যাদী দৃষ্টিভংগী নিৰ্ধাৰণ কৰে।
সেউজ বাজেট আৰু শক্তিশালী পৰিৱেশ প্ৰতিশ্ৰুতি
বাজেটৰ এক মুখ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ শক্তিশালী পৰিৱেশগত গুৰুত্ব, য’ত মুঠ আৱণ্টনৰ প্ৰায় ২১ শতাংশ—২২,২৩৬ কোটি টকা—সেউজ পদক্ষেপ আৰু বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে।
চৰকাৰে দৈনিক ৭,০০০ মেট্ৰিক টনৰ পৰা ১৫,০০০ মেট্ৰিক টনলৈ বৰ্জ্য পদাৰ্থ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰি বৰ্জ্য ব্যৱস্থাপনা যথেষ্ট উন্নত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। নাৰেলা, ওখলা, গাজিপুৰ আৰু তেহখণ্ডত থকা বৰ্জ্যৰ পৰা শক্তি উৎপাদন কৰা প্ৰকল্পসমূহৰ সম্প্ৰসাৰণৰ জৰিয়তে এই লক্ষ্যত উপনীত হোৱা হ’ব।
অতিৰিক্ত পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত আছে যান্ত্ৰিক পথ পৰিষ্কাৰকৰণ, কুঁৱলী প্ৰতিৰোধী ব্যৱস্থা, ৰিয়েল-টাইম প্ৰদূষণ নিৰীক্ষণ প্ৰণালী, নগৰীয়া বনাঞ্চল উন্নয়ন, আৰু কাৰ্বন ক্ৰেডিট মুদ্ৰাকৰণ। এই পদক্ষেপসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা হ্ৰাস কৰাৰ লগতে এক বৃত্তাকাৰ অৰ্থনীতি আৰু বহনক্ষম নগৰীয়া বিকাশক প্ৰোৎসাহিত কৰা।
খণ্ডভিত্তিক আৱণ্টনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ
মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বিভিন্ন খণ্ডত প্ৰধান আৱণ্টনসমূহৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰে, য’ত শিক্ষা খণ্ডই সৰ্বাধিক ১৯,৩২৬ কোটি টকা (১৮.৬৪%) লাভ কৰিছে। ইয়াৰ পিছতে স্বাস্থ্যসেৱাত ১৩,০৩৪ কোটি টকা (১২.৫৭%) আৰু পৰিবহন, পথ আৰু দলঙৰ বাবে ১২,৬১৩ কোটি টকা (১২.১৬%) আৱণ্টন কৰা হৈছে।
অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ আৱণ্টনসমূহৰ ভিতৰত আৱাস আৰু নগৰ উন্নয়নৰ বাবে ১১,৫৭২ কোটি টকা, সামাজিক কল্যাণৰ বাবে ১০,৫৩৭ কোটি টকা, আৰু পানী যোগান আৰু অনাময়ৰ বাবে ৯,০০০ কোটি টকা অন্তৰ্ভুক্ত। শক্তি, কৃষি আৰু ৰাজহুৱা ঋণ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবেও পুঁজি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।
আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন আৰু নগৰ সম্প্ৰসাৰণ
বাজেটে আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নৰ দিশত এক বৃহৎ পদক্ষেপৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰিছে। পৌৰ সংস্থাসমূহে ১১,২৬৬ কোটি টকা লাভ কৰিব, আনহাতে ৰাজহুৱা কামৰ বাবে ৫,৯২১ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে।
চৰকাৰে চলি থকা প্ৰকল্পসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ২০২৬–২৭ বৰ্ষত ৭৫০ কিলোমিটাৰ পথ পুনৰ নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। অতিৰিক্ত পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত আছে উৰণীয়া সেতু, আণ্ডাৰপাছ, নলা ব্যৱস্থা, আধুনিক বজাৰ আৰু পাৰ্কিং সুবিধা নিৰ্মাণ।
বাৰাপুল্লা কৰিডৰ সম্প্ৰসাৰণ, নতুন ফুট অভাৰব্ৰীজ, আৰু নজফগড় নলাৰ কাষেৰে পথৰ উন্নয়নৰ দৰে প্ৰকল্পসমূহে যান-জঁট হ্ৰাস কৰিব আৰু নগৰীয়া গতিশীলতা উন্নত কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।
দিল্লীৰ বাজেট: পানী, স্বাস্থ্য, শিক্ষা, মহিলা আৰু পৰিবহণত গুৰুত্ব
পানী যোগান আৰু অনাময় ব্যৱস্থাৰ উন্নতি
দিল্লী জল ব’ৰ্ডৰ পানীৰ আন্তঃগাঁথনি উন্নত কৰিবলৈ ৯,০০০ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পাইপলাইনৰ সম্প্ৰসাৰণ, পানী শোধন ক্ষমতা বৃদ্ধি আৰু পানীৰ অপচয় হ্ৰাস কৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
নলা-নৰ্দমা শোধন ক্ষমতা ৭০৭ MGD ৰ পৰা ৮১৪ MGD লৈ বৃদ্ধি কৰা হ’ব, যাৰ দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হৈছে ১৫০০ MGD। চন্দ্ৰাৱল পানী শোধন প্ৰকল্প আৰু ড্ৰেইনেজ ব্যৱস্থাৰ উন্নীতকৰণৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকল্পসমূহো ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
স্বাস্থ্যসেৱাৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু জনস্বাস্থ্যৰ পদক্ষেপ
স্বাস্থ্য খণ্ডৰ বাবে ১২,৬৪৫ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে, য’ত স্থগিত হৈ থকা চিকিৎসালয়ৰ প্ৰকল্পসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰা আৰু চিকিৎসা আন্তঃগাঁথনি উন্নত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।
মাদিপুৰ, ছিৰাসপুৰ, হস্তসাল আৰু জ্বালাপুৰীৰ নতুন চিকিৎসালয়সমূহ সম্পূৰ্ণ কৰা হ’ব, লগতে প্ৰধান সুবিধাসমূহৰ উন্নীতকৰণ কৰা হ’ব। ১,৫০০ কোটি টকাৰ সহায়ত ৭৫০ টাতকৈও অধিক আয়ুষ্মান আৰোগ্য মন্দিৰ স্থাপন কৰা হ’ব।
বাজেটত ঔষধ আৰু সঁজুলি ক্ৰয়ৰ বাবে ৭৮৭ কোটি টকা, ICU সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে ১৫০ কোটি টকা, আৰু নৱজাতকৰ স্ক্ৰীনিংৰ বাবে ‘অনমোল’ আঁচনি আৰু ICU বিছনাৰ ৰিয়েল-টাইম নিৰীক্ষণৰ দৰে নতুন পদক্ষেপসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
শিক্ষা আৰু দক্ষতা বিকাশৰ ওপৰত গুৰুত্ব
শিক্ষা শীৰ্ষ অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে আছে, যাৰ বাবে আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰা আৰু আধুনিক সুবিধাসমূহৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ উন্নত কৰিবলৈ ১৯,১৪৮ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে।
মূল পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত বিদ্যালয় ভৱন নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ, স্মাৰ্ট শ্ৰেণীকোঠা স্থাপন, আৰু প্ৰায় ১.৩ লাখ ছাত্ৰীক বিনামূলীয়া চাইকেল যোগান ধৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। মেধাৱী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে লেপটপ লাভ কৰিব, আনহাতে বিদ্যালয়সমূহত ডিজিটেল শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হ’ব।
চৰকাৰে ITI উন্নীতকৰণ, নতুন উৎকৰ্ষ কেন্দ্ৰ, আৰু নাৰেলাত এক শিক্ষা কেন্দ্ৰৰ বিকাশৰ জৰিয়তে কাৰিকৰী শিক্ষাক শক্তিশালী কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰিছে।
সামাজিক কল্যাণ আৰু মহিলা সৱলীকৰণ
বাজেটত মহিলা আৰু শিশু বিকাশৰ বাবে ৭,৪০৬ কোটি টকা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, য’ত সৱলীকৰণ আৰু কল্যাণৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।
মূল পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত মহিলা আৰু ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ ব্যক্তিসকলৰ বাবে বিনামূলীয়া বাছ যাত্ৰা, উৎসৱৰ সময়ত বিনামূলীয়া গেছ চিলিণ্ডাৰ, কন্যা শিশুৰ বাবে বিত্তীয় সাহায্য, আৰু বিদ্যালয়সমূহত চেনিটাৰী পেড ভেন্দিং মেচিন স্থাপন আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
অতিৰিক্ত ব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰৰ বিকাশ, মহিলা বজাৰ, আৰু অৰ্থনৈতিক অংশগ্ৰহণ আৰু সামাজিক সুৰক্ষা উন্নত কৰাৰ লক্ষ্যৰে কল্যাণমূলক আঁচনিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত।
পৰিবহণ আৰু সেউজ গতিশীলতাৰ পদক্ষেপ
পৰিবহণ খণ্ডৰ বাবে ৮,৩০০ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে, য’ত বৈদ্যুতিক গতিশীলতাৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।
চৰকাৰে ৬,১৩০ খন নতুন বৈদ্যুতিক বাছ যোগ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে আৰু
বাজেটত আন্তঃগাঁথনি আৰু প্ৰশাসনিক সংস্কাৰত বৃহৎ বিনিয়োগ
২০২৯ চনৰ ভিতৰত ই-ফ্লিট ১২,০০০ লৈ বৃদ্ধি কৰা হ’ব। মেট্ৰ’ সম্প্ৰসাৰণ প্ৰকল্পৰ বাবে ২,৮৮৫ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে, আনহাতে আঞ্চলিক ৰেপিড ট্ৰেনজিট চিষ্টেমৰ বাবে ৫৬৮ কোটি টকা ধাৰ্য কৰা হৈছে।
ইভি আন্তঃগাঁথনি, চাৰ্জিং ষ্টেচন আৰু যান-জঁট হ্ৰাস কৰা প্ৰকল্পসমূহতো বিনিয়োগৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।
প্ৰশাসনিক সংস্কাৰ আৰু শাসন ব্যৱস্থা
বাজেটত স্বচ্ছতা আৰু দক্ষতা বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে শাসন ব্যৱস্থাৰ সংস্কাৰৰ সূচনা কৰা হৈছে। ১৩ খন জিলাত মিনি সচিবালয় স্থাপন কৰা হ’ব আৰু সম্পত্তিৰ নথি ডিজিটেলকৰণৰ বাবে ‘ভূ-আধাৰ’ ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰা হ’ব।
অতিৰিক্ত পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত কাগজবিহীন পঞ্জীয়ন ব্যৱস্থা, উন্নত জনসেৱা প্ৰদান আৰু উন্নত দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা আন্তঃগাঁথনি অন্তৰ্ভুক্ত।
