ਧਾਰ, 04 ਅਪ੍ਰੈਲ । ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਇੰਦੌਰ ਬੈਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ‘ਤੇ ਧਾਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ (ਏ.ਐੱਸ.ਆਈ.) ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ 13ਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲ ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ 25 ਮੈਂਬਰੀ ਸਰਵੇਖਣ ਟੀਮ ਸਵੇਰੇ 8 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਬਾਹਰ ਆਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਟੀਮ ਨੇ ਕਰੀਬ ਨੌਂ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ। ਹਿੰਦੂ ਪੱਖ ਤੋਂ ਗੋਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ, ਅਸ਼ੀਸ਼ ਗੋਇਲ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪੱਖ ਤੋਂ ਅਬਦੁਲ ਸਮਦ ਖਾਨ ਵੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹੇ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪੁਖਤਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਸਰਵੇ ਦੌਰਾਨ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਹਿੰਦੂ ਫਰੰਟ ਫਾਰ ਜਸਟਿਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਪਟੀਸ਼ਨਰ ਰੰਜਨਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਸਰਵੇ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਖਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਏ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਨੂੰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੀ ਤਰਜ਼ ‘ਤੇ ਅਦਾਲਤ ‘ਚ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਕੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ ਫਿਲਹਾਲ ਸਫਾਈ, ਬ੍ਰਸ਼ਿੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਕੇਟ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭੋਜਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਏਐਸਆਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਵੇ ਦਾ ਕੰਮ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ‘ਚ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਕੇ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਵਧਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਸਮਾਂ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਵੀ ਸਮਾਂ ਵਧਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਰਵੇਖਣ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਕੁਝ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
