ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 15 ਅਕਤੂਬਰ। ਮਾਂ ਆਦਿਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਅੱਜ (ਐਤਵਾਰ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ’ਚ ਸ਼ੁੱਭ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਮਾਤਾ ਆਦਿਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਜਾਵਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਹਾਥੀ ‘ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਲ ‘ਚ ਨਰਾਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ‘ਚ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅੱਸੂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ’ਚ। ਅੱਸੂ ਮਹੀਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ,ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਪਦਾ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੁੱਖ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਨੌਂ ਦਿਨ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਪਦਾ ਤਰੀਕ ‘ਤੇ, ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਸਥਾਪਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਟਸਥਾਪਨਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਨੌਂ ਦਿਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹਨ।
ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ : ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸ਼ਕਤੀ ਤੱਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਅਰਥਾਤ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਲਸ਼ ’ਚ ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ। ਸ਼ਕਤੀ ਤੱਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘਰ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਲਸ਼ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਕਲਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਕਲਸ਼ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੰਮ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਘਟਸਥਾਪਨ ਦੀ ਵਿਧੀ : ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ। ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ। ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵੇਦੀ ‘ਤੇ ਜੌਂ ਬੀਜੋ, ਕਲਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ, ਗੰਗਾ ਜਲ ਰੱਖੋ। ਇਸ ’ਤੇ ਕੁਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਕਲਸ਼ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਅਖੰਡ ਦੀਵਾ ਜਗਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੇਵੀ ਸ਼ੈਲਪੁਤਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵਿਜੇਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ 24 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਵਿਸਰਜਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸ਼ਵਿਨ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਪਦਾ ਤਿਥੀ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਨੂੰ ਰਾਤ 11.24 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 12.03 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਸਵੇਰੇ 10.30 ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ 1.30 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਲਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਅਭਿਜੀਤ ਮੁਹੂਰਤ ਸਵੇਰੇ 11:38 ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:23 ਤੱਕ ਹੈ।
ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ : ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨੌਂ ਦਿਨ ਬਿਨਾਂ ਭੋਜਨ ਖਾਏ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਔਖੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਵੀ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੇ ਨੌਂ ਦਿਨ ਬਿਨਾਂ ਨਮਕ ਦੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਲਸਣ, ਪਿਆਜ਼, ਤੰਬਾਕੂ, ਸਿਗਰਟ, ਪਾਨ ਮਸਾਲਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
