ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਜੰਗ ਕਾਰਨ LPG ਦੀ ਘਾਟ, ਕਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰੀ ਵਧੀ: ਘਰੇਲੂ ਸਿਲੰਡਰ ₹1800, ਵਪਾਰਕ ₹4000
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ LPG ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਸੰਕਟ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਕਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਰੇਲੂ LPG ਸਿਲੰਡਰ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ₹1,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ₹1,800 ਤੱਕ ਵਿਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ₹3,500 ਤੋਂ ₹4,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਗੈਸ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ, ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਅਤੇ LPG ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁੜ-ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਘੰਟਿਆਂਬੱਧੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਿਲੰਡਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਢਾਬੇ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਅਦਾਰੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਸਟੋਵ ਵਰਗੇ ਬਦਲਵੇਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਿਹਾਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮ LPG ਸਪਲਾਈ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇ ਹੋਏ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ
LPG ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਕਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਘਰੇਲੂ ਸਿਲੰਡਰ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ₹918 ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ₹1,700 ਤੋਂ ₹1,800 ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਗਭਗ ₹1,910 ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸਿਲੰਡਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ₹5,000 ਤੱਕ ਵਿਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ₹1,918 ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸਿਲੰਡਰ ਕਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹4,000 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਵੇਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਗੈਸ ਏਜੰਸੀ ਆਪਰੇਟਰ, ਦਲਾਲ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੀਫਿਲਿੰਗ ਆਪਰੇਟਰ ਸਪਲਾਈ ਸੰਕਟ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ LPG ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂਖੋਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੰਗ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰੀ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਲਖਨਊ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ ₹950 ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਿਲੰਡਰ ਕਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ₹1,600 ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਪਾਰਕ ਸਿਲੰਡਰ ਵੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ₹3,500 ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਵੀ ਇਸ ਘਾਟ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ
ਐਲਪੀਜੀ ਸੰਕਟ: ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਤੱਕ, ਸਭ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ; ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੁੱਕੇ ਕਦਮ
ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਖਾਲੀ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਨਾਲ ਗੈਸ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਰੀਫਿਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੀਮਤ ਸਪਲਾਈ ਕਾਰਨ ਕਈ ਖਪਤਕਾਰ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਸੋਈਆਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਕਾਰਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਘਰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ
ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਘਰਾਂ ਨੂੰ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੋਟਲ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਢਾਬੇ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ ਵਿਕਰੇਤਾ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤ ਉਪਲਬਧਤਾ ਕਾਰਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਅਤੇ ਹਲਦਵਾਨੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਈ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੀਨੂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 70% ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਟਾਉਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਅਦਾਰੇ ਬਦਲਵੇਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਵਧਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਨੇ ਮੈੱਸ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਸਟਲਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਐਲਪੀਜੀ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਰਵਾਇਤੀ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਹੁਣ ਸੰਸਥਾਗਤ ਰਸੋਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ 35-40 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਪਲਾਈ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ, ਖਪਤਕਾਰ ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਦੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਦਿਨ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਹਿਸਾਰ, ਸੋਨੀਪਤ, ਪਾਣੀਪਤ, ਕੈਥਲ, ਫਤਿਹਾਬਾਦ, ਹਾਂਸੀ, ਰੇਵਾੜੀ ਅਤੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲਪੀਜੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਓਟੀਪੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਕੋਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੰਡ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਕਦਮ
ਵਧਦੀ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਕਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰੀ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂਖੋਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਐਲਪੀਜੀ ਸਪਲਾਈ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਪੀਜੀ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਮ੍ਹਾਂਖੋਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਐਕਟ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
LPG ਸੰਕਟ: ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ, ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ
ਘਰੇਲੂ ਸਿਲੰਡਰ ਬੁਕਿੰਗ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਖਪਤਕਾਰ ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਤੋਂ 25 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਨਵਾਂ ਸਿਲੰਡਰ ਬੁੱਕ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂਖੋਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ।
ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ LPG ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਈ OTP ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਾਅ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੋੜ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੂੰ LPG ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਗਭਗ 10% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
LPG ਸੰਕਟ ਪਿੱਛੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ
LPG ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਦਾ ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਲਗਭਗ 20% ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਸਪਲਾਈ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।
ਹਾਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰਿਆਂ ਕਾਰਨ, ਕਈ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਲਗਭਗ 50% ਅਤੇ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (LNG) ਦਾ ਲਗਭਗ 54% ਹਾਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਇਸ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਮੀ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ‘ਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ LNG ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਹੈ।
ਕਤਰ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ LNG ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਪਲਾਇਰ ਹੈ, ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਇੱਕ LNG ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ LNG ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 40% ਕਤਰ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 27 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕਤਰ ਦੇ LNG ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨੇ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ LPG ਦੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸੰਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਦਲਵੇਂ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਆਯਾਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ LPG ਮਹਿੰਗੀ
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਊਰਜਾ ਨਿਰਯਾਤਕ।
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, G7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਦੀ ਵੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਹੈ। 14.2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ₹60 ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤ ਪਿਛਲੇ ₹853 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ₹913 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 19 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ₹115 ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੀਮਤ ₹1,883 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਪਲਾਈ ਰੂਟ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਦਲਵੇਂ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਮ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
