ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଠାରେ ଅଗଷ୍ଟ 21 ରୁ 23 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେବାକୁ ଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲୋକ ଅଦାଲତ ପାଇଁ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ନଗରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜୋରସୋରରେ ଚାଲିଛି । ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣ ଏବଂ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟ ଆଇନ ସେବା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ସୁଗମ ଏବଂ ସଫଳ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଏକ ସମୀକ୍ଷା ବୈଠକର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ବୈଠକରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚିହ୍ନଟ ମାମଲାରେ ସଂପୃକ୍ତ ପକ୍ଷଙ୍କୁ ନୋଟିସର ସେବାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲୋକ ଅଦାଲତର ଲାଭ ସମ୍ପର୍କରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଏହି ବୈଠକରେ ସମନ ସେଲ ସହିତ ଜଡିତ ଅଧିକାରୀମାନେ ସମଧାନ ସମରୋହ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲୋକ ଅଦାଲତ ପାଇଁ ଚୟନ ହୋଇଥିବା ମାମଲାରେ ସର୍ବାଧିକ ନୋଟିସ ପ୍ରଦାନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ରଣନୀତି ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ । ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ବିତରଣର ଅଗ୍ରଗତି ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିବାକୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସଂପୃକ୍ତ ପକ୍ଷଙ୍କ ସହିତ ନିୟମିତ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ପ୍ରଶାସନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ ବିଳମ୍ବ କିମ୍ବା ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ ଅବହେଳା ହେତୁ କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟ ମାମଲା ବାଦ୍ ନ ପଡ଼ୁ _ ପାରସ୍ପରିକ ସମାଧାନ ଏବଂ ସହମତି ମାଧ୍ୟମରେ ବିଚାରାଧୀନ ବିବାଦ ସମାଧାନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲୋକ ଅଦାଲତ ଆୟୋଜିତ ହେଉଛି _ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ କୋର୍ଟ ଉପରେ ବୋଝକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ ଏବଂ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଖର୍ଚ୍ଚ-ପ୍ରଭାବୀ ରିଲିଫ୍ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବ _
ଅଧିକ ନାଗରିକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଁଚିବା ପାଇଁ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ ସମୀକ୍ଷା ବୈଠକରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜନଜାଗରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା । ଉଭୟ ସହରାଞ୍ଚଳ ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଚାର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଲୋକ ଅଦାଲତ ମାଧ୍ୟମରେ ବିବାଦ ସମାଧାନର ଲାଭ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ହେବେ । ଆଇନ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସରଳ, ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ସୁଗମ କରିବାରେ ଲୋକ ଅଦାଲତଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ବାରମ୍ବାର ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି ।
ଏହିପରି ମଞ୍ଚଗୁଡିକ ବିବାଦୀୟ ପକ୍ଷଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ବିନା ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବିବାଦ ସମାଧାନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ । ପାରିବାରିକ ବିବାଦ, ବ୍ୟାଙ୍କ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ମାମଲା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏବଂ ଜଳ ବିଲ୍ ବିବାଦ , ମୋଟର ଦୁର୍ଘଟଣା ଦାବି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ନାଗରିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହିତ ଜଡିତ ମାମଲା ସାଧାରଣତଃ ଲୋକ ଅଦାଲତ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ କରାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କେବଳ ସମୟ ସଞ୍ଚୟ କରେ ନାହିଁ ବରଂ ସଂପୃକ୍ତ ପକ୍ଷଙ୍କ ଉପରେ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ କରେ ।
ଲୋକ ଅଦାଲତ ବୁଝାମଣାର ଅନ୍ତିମ ରୂପ ବିଷୟରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପାରସ୍ପରିକ ବୁଝାମଣା ମାଧ୍ୟମରେ ନିଆଯାଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ସାଧାରଣତଃ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅପିଲ ଏବଂ ବିବାଦକୁ ଏଡ଼ାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜାରି ରହିଛି । ସମୀକ୍ଷା ବୈଠକରେ ସମନ ସେଲର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକପାତ କରାଯାଇଥିଲା । ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନଟ ମାମଲାରେ ବିଳମ୍ବକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଏବଂ ବିଜ୍ଞପ୍ତିର ଦକ୍ଷତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ଏହି ତିନି ଦିନିଆ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସୁଗମ ସମନ୍ୱୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଛି । ଅଧିକାରୀମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲୋକ ଅଦାଲତରେ ଅଧିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଫଳରେ ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲାର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ହୋଇପାରିବ ଏବଂ ବିବାଦୀୟ ପକ୍ଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଇପାରିବ ।
ଏହି ବୈଠକରେ ଜିଲ୍ଲା ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣର ସଚିବ ଶିବାନୀ ରାୱତ, ସମନ ସେଲ ଇନଚାର୍ଜ ରୋହତଶ ସିଂହ ପ୍ରମୁଖ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଏହି ଅଧିବେଶନରେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସଚେତନତା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦିଗର ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା । ଲୋକ ଅଦାଲତ ପ୍ରଭାବୀ ବିବାଦ ସମାଧାନ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି ଲୋକ ଅଦଲତକୁ ସାରା ଭାରତରେ ଏକ ବିକଳ୍ପ ବିବାଦର ସମାଧାନ ପଦ୍ଧତି ଭାବେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଆଯାଉଛି ।
ସମଧାନ ସମରୋହ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲୋକ ଅଦାଲତ ଏହି ଦିଗରେ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି । ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଉପଯୁକ୍ତ ସଚେତନତା ଏବଂ ସମୟୋପଯୋଗୀ ଯୋଗାଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ବିବାଦ ପାରମ୍ପରିକ କୋର୍ଟ ଚାଲାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବାହାରେ ସମାଧାନ ହୋଇପାରିବ । ଏହା କେବଳ ବିବାଦୀୟ ପକ୍ଷଙ୍କୁ ଲାଭ ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ ବରଂ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦକ୍ଷତାକୁ ମଧ୍ୟ ମଜବୁତ କରେ ।
ଆଗାମୀ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବହୁ ପକ୍ଷଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି, ଯେଉଁମାନେ ସମାଧାନ ଆଧାରିତ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ବିବାଦର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।
