2025 ଜୁଲାଇ 26 ତାରିଖରେ ପୃଥିବୀ ଉଠିଥିଲା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଖବର ସହ — ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ କମ୍ବୋଡିଆ ମଧ୍ୟରେ ଘୋର ସଂଘର୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ, ରକେଟ୍ ମାର୍ଗ୍, ଓ ଗୋଳାବାରୁଦ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶାନ୍ତ ସୀମା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଛି। ଏହା କେବଳ ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଇତିହାସ, ଧର୍ମ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଜାତୀୟ ଗର୍ବ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ଗଭୀର ସଂକଟ। 32 ଜଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ଓ 130 ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ଶିଶୁ ଓ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ସାରା ବିଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟି ଏହି ଘଟଣାରେ ଲାଗିଛି।
ଇତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି: 900 ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ବିବାଦ
ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ କମ୍ବୋଡିଆ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେହ ୱିହିଅର ମନ୍ଦିର ଓ ତାହାର ଚାରିପାଖ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ବିବାଦ ପ୍ରାଚୀନ ଅଟୁଟ। ଅଙ୍କୋର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସମୟରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ଖ୍ମେର ଗର୍ବ ଓ ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱର ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ରହିଛି। 1907 ମସିହାରେ ଏକ ଫ୍ରେଞ୍ଚ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ମ୍ୟାପ୍ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ମନ୍ଦିର କମ୍ବୋଡିଆକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ କେବେ ବି ଏହାକୁ ମାନ୍ୟତା ଦିଆନଥିଲା। 1962 ମସିହାରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ କମ୍ବୋଡିଆ ଭିତରେ ପଡ଼ିଥିବା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସାଥି ଜମିକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଜାରି ରହିଥିଲା। 2008 ମସିରେ କମ୍ବୋଡିଆ UNESCO ଠାରୁ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱ ଧରୋହର ମନ୍ଦିର ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଖାଇଲା, ଯାହାକୁ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ କଲା।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂଘର୍ଷ: କାହିଁକି ଏବେ?
2025 ମସିରେ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ଓ କମ୍ବୋଡିଆର ନେତୃତ୍ୱ ଶକ୍ତି ବଢ଼ିବାରୁ ଏହି ସଂଘର୍ଷ ପୁନଃ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପାଏତୋଙ୍ଗତର୍ନ ଶିନାୱତ୍ରାଙ୍କ ଅସ୍ଥଗନ ପରେ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ‘ଅପରେସନ୍ ୟୁତ୍ଥ ବୋଦିନ୍’ ଚାଲୁ କଲା, ଯାହାରେ F-16 ବିମାନ ଦ୍ୱାରା କମ୍ବୋଡିଆ ଉପରେ ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଲା। କମ୍ବୋଡିଆ BM‑21 ରକେଟ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲା। ଥାଇ ପୁରୁଣା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ କମ୍ବୋଡିଆ ସେନେଟ୍ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଚୁକ୍ତି ବିଷୟରେ ଏକ ଫୋନ୍ କଲ୍ ଲିକ୍ ହେବା ପରେ ପ୍ରଜା ଓ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ରୋଷ ବଢ଼ିଲା। ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଏକାପର ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଅପରାଧ, ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ଓ ନିଷିଦ୍ଧ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି କ୍ଲସ୍ଟର ବମ୍ ବ୍ୟବହାର ଅଭିଯୋଗ ଲାଗିଛନ୍ତି।
ମାନବିକ ପ୍ରଭାବ: ଜନସାଧାରଣ ଭୋଗିଛନ୍ତି
ଏହି ଘଟଣାରେ 1.5 ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଘର ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ 1,38,000 ରୁ ଅଧିକ ନାଗରିକ ଟ୍ରାଟ୍ ଓ ସିସାକେଟ୍ ପ୍ରଦେଶରୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। କମ୍ବୋଡିଆରେ ପ୍ରେହ ୱିହିଅର ଓ ଅଡ୍ଡାର ମିନ୍ଚେ ପ୍ରଦେଶରେ ଅନୁମାନିତ 20,000 ଜନ ଘରଛାଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି। ସ୍କୁଲ୍, ହସ୍ପିଟାଲ୍ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି। ଶିଶୁମାନେ ବଙ୍କର୍ରେ ଅଟକିଛନ୍ତି, ଘରେ ନୁହେଁ, ଓ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ଖୋଲା ଆଗୁଣି ଉପରେ ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧୁଛନ୍ତି। ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ କମ୍ବୋଡିଆ ଉପରେ ଆମ୍ବୁଲେନ୍ସକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ଅଭିଯୋଗ କରିଛି, ଓ କମ୍ବୋଡିଆ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଉପରେ କ୍ଲସ୍ଟର ବମ୍ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଅଭିଯୋଗ କରିଛି।
ଭାରତ ସହ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ
ଭାରତ, ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ କମ୍ବୋଡିଆ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି। କମ୍ବୋଡିଆର ଅଙ୍କୋର ୱାଟ୍ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଅଟୁଟ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗିତ। ପ୍ରେହ ୱିହିଅର ନବମ ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ ଶିବ ମନ୍ଦିର। ଥାଇ ଜାତୀୟ ମହାକାବ୍ୟ ‘ରାମକିଏନ୍’ ଭାରତୀୟ ରାମାୟଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ଖ୍ମେର ଓ ଥାଇ ଭାଷା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି। ଭାରତୀୟ ଯୋଗ କେନ୍ଦ୍ର, ନୃତ୍ୟ, ମନ୍ଦିର ଓ ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍ଥା ଏହି ଦୁଇ ଦେଶରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛି।
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଓ ASEAN ର ସୀମା
UN ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦ ଜରୁରୀ ବୈଠକ କରି, ଦୁଇ ପକ୍ଷକୁ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲା। ମାଲେସିଆ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ASEAN ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ କମ୍ବୋଡିଆ ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲା, କିନ୍ତୁ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ତୃତୀୟପକ୍ଷ ମଧ୍ୟସ୍ଥତାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲା। ଏହା ASEAN ର ଅଦ୍ୟବସ୍ଥିତ ଢାଞ୍ଚାକୁ ଉଜାଗର କଲା। ଆମେରିକା, ଚୀନ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଓ ଭାରତ ସମେତ ଅନେକ ଦେଶ ଦୁଇ ପକ୍ଷକୁ ସଂୟମ ରଖିବା ଓ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଭାରତର ଭୂମିକା: ନୀତି ଓ ଡାଏସ୍ପୋରା
ଭାରତ ଏକ ତଟସ୍ଥ ଅବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିଛି ଓ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସତର୍କତା ଜାରି କରାଯାଇଛି। ‘Act East’ ନୀତି ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ଦୁଇ ଦେଶ ସହ ଦୃଢ଼ ଆର୍ଥିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଛି। ଯୋଗ ସଂସ୍ଥା, ଦୂତାବାସ, ବ୍ୟବସାୟ ଦୁହିଁ ପକ୍ଷରେ ଅଛି।
ଭାରତୀୟ ଯୁବ ସମାଜ କଣ ଶିଖିପାରିବେ?
ଭାରତୀୟ ଯୁବପିଢି ଏପରି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଘର୍ଷରୁ ବହୁତ କିଛି ଶିଖିପାରିବ। ନୀତିନିର୍ମାଣ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଇନ ଓ ସଂଘର୍ଷ ନିରାକରଣରେ କ୍ୟାରିୟର ଗଢ଼ିପାରିବେ। ତାଲିମ ଦେଇଥିବା ନବଜାତ ଉଦ୍ୟମୀ, ପତ୍ରକାର ଓ ନୃତ୍ୟ କଳାକାରମାନେ ଏହି ବিষୟକୁ ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଅଭିଜ୍ଞତା ଭାବରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିପାରିବେ।
ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଉପାୟ
-
UN ଶାନ୍ତି ସେନା ତାଇନାତି।
-
ପ୍ରେହ ୱିହିଅର ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ ଅଧିକାର ଓ ପରିଚାଳନା ଚୁକ୍ତି।
-
ASEAN ତରଫରୁ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ବୋର୍ଡର ଟ୍ରାଇବ୍ୟୁନାଲ୍ ଗଠନ।
-
ଯୁବ ପ୍ରଚାଳିତ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିନିମୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ।
କମ୍ବୋଡିଆ-ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ସରହଦ ଘଟଣା ଗର୍ବ, ରାଜନୀତି ଓ ଇତିହାସିକ ଦୁଃଖ ଦେଖାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହା ସେଇ ସଂସ୍କୃତିକ ବନ୍ଧନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଭାଗିରଥୀ ପ୍ରচେଷ୍ଟାର ସ୍ମୃତି ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ। ଆଗାମୀ ପିଢିର କାର୍ଯ୍ୟ — ଶାନ୍ତି ରକ୍ଷା କରିବା, ଇତିହାସ ରଖିବା, ଓ ଯୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ — ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବନ୍ଧ ଗଠନ କରିବା।
