देहरादून, 02 जनवरी (हि.स.)। उत्तराखण्डको उत्तरकाशी जिल्लामा पहिलोपटक दुर्लभ पक्षी सिरकीर मालकोहाको उपस्थिती दर्ता गरिएको छ। अपर यमुना वन प्रभाग बडकोटका वन विभागीय टोलीले दिसम्बर महिनामा बडकोट छेउछाउका क्षेत्रमा यस पक्षीलाई क्यामेरामा कैद गरेको हो। यसअघि अक्टोबर महिनामा हिमालयन सिरोको उपस्थिती पनि दर्ता गरिएको थियो।
वन क्षेत्राधिकारी रवांई शेखर सिंह राणाका अनुसार, सिरकीर मालकोहा लामो पुच्छर भएको प्रायः जैतून–खैरो रंगको चरा हो, जसको पहिचान यसको अनौठो घुमाउरो रातो चोँचबाट गरिन्छ। यो प्रजाति सामान्यतया उत्तराखण्डका तराई क्षेत्रका जिल्लाहरूमा पाइन्छ र सुक्खा झाडीदार वन तथा एक हजार मिटर (करिब ३,२८० फिट) भन्दा तलका खुला वन क्षेत्रमा यसको बासस्थान मानिन्छ। यस्तो अवस्थामा बडकोट क्षेत्रमा यसको देखापर्नु दुर्लभ हुनुका साथै शोधका लागि महत्वपूर्ण विषय बनेको छ।
वन अधिकारी राणाले यस मौसममा उक्त पक्षी देखिनु विशेष महत्वको भएको बताए, किनकि अन्य जीवहरूको तुलनामा पक्षीहरू जलवायु परिवर्तनप्रति अत्यन्त संवेदनशील हुन्छन्। तिनीहरूको स्थानान्तरण र उपस्थितीले पर्यावरणीय परिवर्तनको संकेत दिन्छ। उनले उत्तरकाशी जिल्ला जैव विविधताको दृष्टिले अत्यन्त समृद्ध रहेको बताए। पक्षी विज्ञहरूका अनुसार हालसम्म जिल्लामा करिब ३७० प्रजातिका चराहरू अभिलेखित भइसकेका छन्। सिरकीर मालकोहा दर्ता भएसँगै जिल्लाको पक्षी प्रजाति सूचीमा थप एक प्रजाति थपिएको छ।
वन विभागको मान्यता अनुसार, जिल्लामा अझै पनि अन्य धेरै दुर्लभ पक्षी प्रजातिहरूको उपस्थितीको सम्भावना नकार्न सकिँदैन। यो खोज उत्तरकाशीको जैव विविधतालाई बुझ्न र संरक्षण प्रयासलाई थप सुदृढ़ बनाउने दिशामा महत्वपूर्ण कदम मानिएको छ। यसअघि गत अक्टोबर महिनामा अपर यमुना वन प्रभागको शीतकालीन लामो दूरी गस्तीका क्रममा वन विभागको टोलीले हिमालयन सिरो पनि देखेको थियो। यो एक शाकाहारी, मध्यम आकारको स्तनधारी जनावर हो, जसको रूप बाख्रा, गाई र गधाको मिश्रण जस्तै देखिन्छ।
हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी
