यमुना एक्सप्रेसवे इन्डस्ट्रियल डेभलपमेन्ट अथोरिटी (YEIDA) को उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डलले सोमबार राजस्थान स्टेट इन्डस्ट्रियल डेभलपमेन्ट एण्ड इन्भेस्टमेन्ट कर्पोरेसन (RIICO) अन्तर्गत रहेको नीमरानास्थित जापानी औद्योगिक पार्कको रणनीतिक अध्ययन भ्रमण गर्यो। यस भ्रमणको उद्देश्य राजस्थानमा स्थापित जापानी औद्योगिक पार्कको विकास र सञ्चालन ढाँचालाई बुझी, उत्तर प्रदेशको YEIDA क्षेत्रमा प्रस्तावित जापानी औद्योगिक सिटीका लागि सफल अभ्यासहरू अपनाउनु थियो।
YEIDA प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व सिइओ आर.के. सिंहले गरे भने अतिरिक्त सिइओ शैलेन्द्र कुमार भाटिया सह–अध्यक्षको भूमिकामा थिए। बैठकमा ED, EPCMD–इन्डिया, RIICO का डेपुटी जनरल म्यानेजर संजय बगाडिया तथा अन्तर्राष्ट्रिय परामर्शदाता संस्था अर्न्स्ट एण्ड यङ (EY) का प्रतिनिधिहरूको पनि सहभागिता थियो। RIICO का वरिष्ठ अधिकारीहरूले नीमराना जापानी औद्योगिक जोनको योजना, कार्यान्वयन र व्यवस्थापनबारे विस्तृत जानकारी प्रस्तुत गरे। यो जोन हाल भारतमा जापानी कम्पनीहरूका लागि प्रमुख लगानी केन्द्रका रूपमा विकसित भएको छ।
छलफलका क्रममा RIICO अधिकारीहरूले नीमराना जापानी जोनको विकास यात्राबारे व्यापक प्रस्तुति दिए र जापानी लगानीकर्ताहरूको विशेष आवश्यकतालाई ध्यानमा राखी परियोजना कसरी अवधारणागत र विकसित गरिएको थियो भन्ने स्पष्ट पारे। अनुकूलित भूमि आवंटन, क्षेत्र–विशेष जोनिङ तथा अन्तर्राष्ट्रिय उत्पादन कम्पनीहरूको कार्यसंस्कृति र अपेक्षासँग मेल खाने पूर्वाधार योजनाको महत्वमा जोड दिइयो।
जापानी कम्पनीहरूलाई प्रदान गरिएको प्रोत्साहन संरचनाबारे पनि विस्तृत छलफल भयो। यसमा वित्तीय सुविधा, प्रशासनिक सहजीकरण र सिङ्गल–विन्डो स्वीकृति समावेश थिए, जसले निरन्तर विदेशी लगानी आकर्षित गर्न सहयोग गरेको छ। साथै, भरपर्दो विद्युत आपूर्ति, पानीको उपलब्धता, फोहोर व्यवस्थापन प्रणाली, लजिस्टिक्स दक्षता र श्रमिक आवासजस्ता लगानीकर्ता–केन्द्रित आवश्यकताहरूको बुझाइ औद्योगिक पार्कको दीर्घकालीन सफलतामा कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने पनि स्पष्ट गरियो।
YEIDA टोलीले यी तत्वहरूलाई उत्तर प्रदेशको आगामी जापानी औद्योगिक सिटीका लागि कसरी अनुकूलन गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा गहिरो अध्ययन गर्यो। उद्योग क्षेत्रलाई यातायात पूर्वाधार, आवासीय सुविधा र सामाजिक सेवासँग एकीकृत गर्दै समग्र औद्योगिक इकोसिस्टम निर्माण गर्न “नीमराना मोडेल” कत्तिको सान्दर्भिक छ भन्नेमा विशेष जोड दिइयो।
प्राविधिक सत्रपछि YEIDA प्रतिनिधिमण्डलले नीमरानास्थित जापानी औद्योगिक पार्कको स्थलगत भ्रमण गर्यो। त्यहाँ पूर्वाधार, सडक सञ्जाल, युटिलिटी कोरिडोर र स्थलमै उपलब्ध सुविधाहरूको अवलोकन गरियो। यस भ्रमणबाट औद्योगिक प्लटको लेआउट, साझा पूर्वाधारको व्यवस्थापन र लगानीकर्ता सेवाहरूको प्रभावकारी वितरणबारे अधिकारीहरूले प्रत्यक्ष अनुभव पाए।
भ्रमणपछि YEIDA का सिइओ आर.के. सिंहले राजस्थान सरकार र RIICO नेतृत्वलाई सहकार्य र अनुभव साझेदारीका लागि धन्यवाद दिए। उनले नीमरानाबाट प्राप्त सिकाइ—विशेष गरी भूमि स्थानीयकरण, लगानीकर्ता–केन्द्रित योजना र विशेषीकृत पूर्वाधार—YEIDA क्षेत्रमा विश्वस्तरीय जापानी औद्योगिक पार्क विकास गर्न अत्यन्त उपयोगी हुने बताए। यस पहलले उत्तर प्रदेशलाई प्रतिस्पर्धी विश्वव्यापी लगानी गन्तव्यका रूपमा थप सुदृढ बनाउने पनि उनले उल्लेख गरे।
यस अवसरमा YEIDA नेतृत्वले संस्थाको व्यापक मास्टर–प्लानिङ दृष्टिकोणबारे पनि जानकारी दियो, जसमा औद्योगिक क्लस्टर–आधारित विकास रणनीति समावेश छ। विशेषगरी जेवरमा निर्माणाधीन नोएडा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको सन्दर्भमा YEIDA का औद्योगिक क्षेत्रहरूमा योजनाबद्ध मल्टिमोडल कनेक्टिभिटीको महत्वलाई अधिकारीहरूले उजागर गरे। उक्त विमानस्थल औद्योगिक वृद्धि, लजिस्टिक्स र विदेशी लगानीका लागि प्रमुख उत्प्रेरक बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
भ्रमणको समापन YEIDA टोलीको औपचारिक धन्यवाद प्रस्तावसँगै भयो। भारतको औद्योगिक विकास एजेन्डालाई अघि बढाउन अन्तर–राज्य सहकार्यको महत्वमा जोड दिँदै, यस्ता ज्ञान–साझेदारी पहलहरूले सफल मोडेलहरूको पुनरावृत्ति र राज्यहरूमा दिगो तथा लगानीकर्ता–मैत्री औद्योगिक वृद्धिलाई सुनिश्चित गर्न अत्यावश्यक हुने अधिकारीहरूले बताए।
YEIDA उत्तर प्रदेशमा यमुना एक्सप्रेसवे सँगैको औद्योगिक करिडोरको योजनाबद्ध विकासको जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएको छ। बलियो पूर्वाधार, विश्वस्तरीय कनेक्टिभिटी र एकीकृत शहरी योजनाको सहायतामा दिगो तथा प्रविधि–आधारित औद्योगिक हबहरू निर्माण गर्नु यसको प्रमुख उद्देश्य हो।
