एनसीआर क्षेत्रमा बिग्रँदो वायु गुणस्तर र GRAP-IV प्रतिबन्ध लागू भएको पृष्ठभूमिमा, नोएडा प्राधिकरणले सोमबार उच्चस्तरीय समीक्षा बैठक आयोजना गर्यो। बैठकको उद्देश्य प्रदूषण नियन्त्रणसम्बन्धी उपायहरूको कडाइका साथ कार्यान्वयन सुनिश्चित गर्नु र शहरको वातावरणीय वायु गुणस्तर सुधार गर्न तीव्र कदम चाल्नु थियो।
बैठक नोएडा प्राधिकरणका मुख्य कार्यकारी अधिकृत डा. लोकेश एम.को अध्यक्षतामा सेक्टर-६ स्थित प्राधिकरणको प्रशासनिक मुख्यालयमा सम्पन्न भयो। बैठकमा सबै अतिरिक्त मुख्य कार्यकारी अधिकृतहरू, जिल्ला प्रशासनका प्रतिनिधिहरू, जनरल म्यानेजर, डेपुटी जनरल म्यानेजर, वरिष्ठ अधिकारीहरू तथा नोएडा क्षेत्रमा कार्यरत आईटी कम्पनी, विद्यालय र विश्वविद्यालयका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता थियो।
बैठकका क्रममा डा. लोकेश एम.ले १५ डिसेम्बर २०२५ मा केन्द्रीय वातावरण, वन तथा जलवायु परिवर्तन मन्त्री भूपेन्द्र यादवको अध्यक्षतामा भएको बैठकबाट जारी निर्देशनहरूको समीक्षा गरे र सबै विभागलाई ती निर्देशनहरू समयबद्ध र प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न आदेश दिए। साथै, उपस्थित संस्था र संगठनहरूलाई वायु गुणस्तर सुधारका प्रयासमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्न आग्रह गरियो।
एनसीआरमा वायु प्रदूषणको प्रमुख कारणका रूपमा सवारीसाधनबाट हुने उत्सर्जनलाई औंल्याउँदै, सिईओले इन्धनमा आधारित सवारीको सट्टा विद्युतीय सवारी (EV) को प्रवर्द्धन गर्न निर्देशन दिए। यसका लागि यातायात विभागसँग औपचारिक रूपमा सम्पर्क गर्न र प्राधिकरण क्षेत्रभित्र EV चार्जिङ स्टेसनको संख्या बढाउन भनियो। प्राधिकरणका आफ्नै सवारीहरूलाई पनि EV वा हाइब्रिड मोडेलमा रूपान्तरण गर्ने प्रक्रिया सुरु गर्न निर्देशन दिइयो। सार्वजनिक स्वास्थ्य विभागका BS-VI मापदण्ड पूरा नगर्ने सवारीहरूलाई स्तरोन्नति गर्न आदेश दिइयो। साथै, नोएडाका ट्राफिक भीडयुक्त स्थानहरूमा जाम कम गर्न सुधारात्मक कदम चाल्न निर्देशन दिइयो।
GRAP-III र GRAP-IV अवधिमा सवारी आवागमन घटाउन आईटी कम्पनी तथा शैक्षिक संस्थाहरूलाई वर्क-फ्रम-होम तथा अनलाइन वा हाइब्रिड प्रणाली अपनाउन सुझाव दिइयो। यस अवधिमा ठूलो स्तरका कार्यक्रम आयोजना नगर्न पनि अनुरोध गरियो।
औद्योगिक प्रदूषणसम्बन्धी विषयमा, अधिकारीहरूलाई आ-आफ्नो क्षेत्रमा निरीक्षण गरी नोएडामा सञ्चालित कारखानाबाट प्रदूषित ग्यास वा वायु उत्सर्जन नहुने सुनिश्चित गर्न निर्देशन दिइयो। नियम उल्लङ्घन गर्नेहरूमाथि कडा कारबाही गर्ने आदेश पनि जारी गरियो।
खुला स्थानमा फोहोर जलाउँदा हुने प्रदूषण रोक्न, फोहोरको थुप्रो वा बगैंचासम्बन्धी फोहोर जलाउने घटनामाथि कडा निगरानी राख्न भनियो। दोषी पहिचान गरी जरिवानासहित कारबाही गर्न र फोहोरको वैज्ञानिक व्यवस्थापन सुनिश्चित गर्न जोड दिइयो।
बैठकमा डिजेल जेनेरेटर (DG) सेटको प्रयोगसम्बन्धी पनि समीक्षा गरियो। DG सेटको प्रयोग सकेसम्म न्यून राख्न र सम्भव भए डुअल-फ्युल प्रणालीमा रेट्रोफिट गर्न सम्बन्धित संस्थासँग समन्वय गर्न निर्देशन दिइयो।
नोएडाका प्रमुख सडकहरूमा मेकानिकल रोड स्वीपिङ थप तीव्र बनाउन आदेश दिइयो। राष्ट्रिय स्वच्छ वायु कार्यक्रम (NCAP) अन्तर्गत प्राप्त रकम समयमै र पूर्ण रूपमा प्रयोग गर्न पनि भनियो। हरियाली बढाउन बगैंचा विभागलाई पक्की नभएका सडक किनारामा घाँस वा टायल बिछ्याउन निर्देशन दिइयो। वरिष्ठ प्रबन्धकहरूलाई आफ्ना क्षेत्रको सर्वेक्षण गरी आवश्यक स्थानहरूको सूची पेश गर्न भनियो।
निर्माण तथा भत्काइ (C&D) फोहोरको वैज्ञानिक संकलन र व्यवस्थापन सुनिश्चित गरी धुलो प्रदूषण रोक्नुपर्ने आवश्यकता पनि पुनः जोड दिइयो। प्रदूषण नियन्त्रण कार्यक्रममा नागरिक, रेसिडेन्ट वेलफेयर एसोसिएसन (RWA) र जनप्रतिनिधिहरूको सक्रिय सहभागितालाई विशेष महत्त्व दिइयो।
सवारी प्रदूषणका लागि पहिचान गरिएका हटस्पटहरूमा हरित क्षेत्र विकास र धुलो नियन्त्रणजस्ता लक्षित उपाय लागू गर्न निर्देशन दिइयो। संस्थाहरूलाई आफ्ना परिसरबाहिरका सडकमा नियमित रूपमा पानी छर्केर धुलो नियन्त्रणमा सहयोग गर्न आग्रह गरियो।
यसका साथै, नजिकका फुटपाथ, केन्द्रीय भर्ज वा प्राधिकरणका अन्य पूर्वाधार दत्तक लिएर मर्मतसम्भार गर्न संस्थाहरूलाई प्रोत्साहित गरियो, जसमा संस्थागत ब्रान्डिङको सुविधा पनि उपलब्ध हुनेछ।
गम्भीर वायु प्रदूषणको असर कम गर्दै सार्वजनिक स्वास्थ्यको संरक्षण गर्न सबै सरोकारवालासँग समन्वयमा प्रदूषण नियन्त्रणका सबै उपाय कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता नोएडा प्राधिकरणले पुनः व्यक्त गरेको छ।
