नोएडा, 23 डिसेंबर 2025:
शहरातील स्वच्छता सुधारण्यासाठी आणि राष्ट्रीय स्वच्छ सर्वेक्षणात उच्च क्रमांक मिळवण्याच्या उद्देशाने, नोएडा प्राधिकरणाने मंगळवारी सेक्टर-3 मधील व्यावसायिक आस्थापनांची प्रत्यक्ष पाहणी केली आणि घनकचरा व्यवस्थापन तसेच सिंगल-यूज प्लास्टिक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई केली.
ही तपासणी मोहीम गौरव बन्सल, प्रकल्प अभियंता (सार्वजनिक आरोग्य) यांच्या नेतृत्वाखाली राबविण्यात आली. घनकचरा व्यवस्थापन नियमांचे पालन आणि शहरात सिंगल-यूज प्लास्टिकवर लागू असलेल्या संपूर्ण बंदीची अंमलबजावणी सुनिश्चित करण्यासाठी नोएडा प्राधिकरण नियमित पाहणी करत आहे. नोएडा प्राधिकरण दरवर्षी स्वच्छ सर्वेक्षणात सहभागी होत असून, शहर अधिक स्वच्छ आणि पर्यावरणपूरक बनवण्यासाठी अंमलबजावणी अधिक कडक करण्यात आली आहे.
तपासणीदरम्यान पथकाने डी-12, सेक्टर-3 येथे असलेल्या झेप्टो प्रायव्हेट लिमिटेडच्या ई-कॉमर्स स्टोअर आणि क्लाउड किचनला भेट दिली. हे आस्थापन ‘बल्क वेस्ट जनरेटर’ म्हणून ओळखले गेले असून, तपासणीत कचरा व्यवस्थापनाच्या निर्धारित नियमांचे पालन न झाल्याचे गंभीर प्रकार आढळून आले.
अधिकाऱ्यांनी नोंदवले की संबंधित आस्थापनामध्ये घनकचरा व्यवस्थापन नियमांनुसार आवश्यक असलेले कचऱ्याचे वर्गीकरण आणि साठवण पद्धतींचे पालन केले जात नव्हते. तयार होणारा कचरा वैज्ञानिक आणि अधिकृत पद्धतीने विल्हेवाट लावला जात नव्हता. तसेच हा कचरा अनधिकृत भंगार विक्रेत्यांकडे दिला जात असल्याचेही आढळले, जे शहरातील विविध ठिकाणी कचरा टाकत असल्याने अस्वच्छता आणि पर्यावरणाची हानी होत होती.
तपासणीत आणखी एक गंभीर उल्लंघन म्हणजे कचरा संकलन किंवा विल्हेवाटीसाठी कोणत्याही अधिकृत एजन्सीशी सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आलेला नव्हता. बल्क वेस्ट जनरेटरसाठी नियमांनुसार, कचऱ्याची योग्य प्रक्रिया आणि विल्हेवाट सुनिश्चित करण्यासाठी अधिकृत एजन्सीशी करार करणे बंधनकारक आहे.
या त्रुटींव्यतिरिक्त, तपासणी पथकाला आस्थापनात सिंगल-यूज प्लास्टिकचा वापर होत असल्याचे आढळले, ज्यावर नोएडा परिसरात पूर्णतः बंदी आहे. कारवाईदरम्यान सुमारे 20 किलो सिंगल-यूज प्लास्टिक, सहा कार्टनमध्ये भरलेले, जप्त करण्यात आले.
उल्लंघनांची तीव्रता आणि बल्क वेस्ट जनरेटर नियमांचे पालन न केल्यामुळे, नोएडा प्राधिकरणाने झेप्टो प्रायव्हेट लिमिटेडच्या ई-कॉमर्स स्टोअर आणि क्लाउड किचनवर ₹5,00,000 (पाच लाख रुपये) आर्थिक दंड ठोठावला. व्यवस्थापनाला सर्व कचरा व्यवस्थापन नियमांचे काटेकोर पालन करण्याचे सक्त निर्देश देण्यात आले. भविष्यात नियमांचे उल्लंघन झाल्यास कायद्यानुसार अधिक कठोर कारवाई केली जाईल, असा इशाराही अधिकाऱ्यांनी दिला.
झेप्टोवरील कारवाईनंतर, तपासणी पथकाने सेक्टर-3 मधील इतर आस्थापनांचीही तपासणी केली. डी-7 येथे असलेल्या पेटीएम कार्यालयातून सुमारे 5 किलो प्लास्टिक जप्त करण्यात आले. त्याचप्रमाणे डी-6 येथील WOW फूड आस्थापनातूनही 5 किलो प्लास्टिक जप्त करण्यात आले. दोन्ही आस्थापनांना इशारे देण्यात आले असून, नोएडा परिसरात सिंगल-यूज प्लास्टिकचा वापर केल्यास आर्थिक दंड आकारला जातो, असे स्पष्ट करण्यात आले.
नोएडा प्राधिकरणाने स्पष्ट केले की पर्यावरणीय नियमांची कठोर अंमलबजावणी सुनिश्चित करण्यासाठी अशा तपासण्या नियमितपणे सुरू राहतील. घनकचरा व्यवस्थापन नियम आणि सिंगल-यूज प्लास्टिकवरील बंदीचे पालन सर्व व्यावसायिक आस्थापनांसाठी, विशेषतः बल्क वेस्ट जनरेटरसाठी, अनिवार्य आहे आणि कोणतेही उल्लंघन सहन केले जाणार नाही, असेही प्राधिकरणाने नमूद केले.
तपासणी प्रक्रियेदरम्यान अनेक अधिकारी व प्रतिनिधी उपस्थित होते. यामध्ये AG Enviro चे ऑपरेशन्स हेड प्रफुल्ल कुमार आणि ऑपरेशन्स मॅनेजर विकास कुमार यांचा समावेश होता. Guided Fortune Samiti चे IEC तज्ज्ञ अभिज्ञानम आणि विभागप्रमुख सुरज सिंह हेही तपासणी पथकाचा भाग होते. Guided Fortune Samiti या स्वयंसेवी संस्थेच्या सदस्यांनी पर्यावरणीय जबाबदारी आणि जनजागृती वाढवण्यासाठी प्राधिकरणाच्या प्रयत्नांना सक्रिय पाठिंबा दिला.
अखेर, नोएडा प्राधिकरणाने सर्व व्यावसायिक आस्थापने, नागरिक आणि संबंधित घटकांना स्वच्छता राखण्यासाठी सहकार्य करण्याचे, कचऱ्याचे योग्य वर्गीकरण करण्याचे आणि सिंगल-यूज प्लास्टिकचा वापर पूर्णतः टाळण्याचे आवाहन केले. स्वच्छ सर्वेक्षणात उच्च क्रमांक मिळवण्यासाठी आणि सर्वांसाठी स्वच्छ शहर सुनिश्चित करण्यासाठी सामूहिक जबाबदारी अत्यावश्यक असल्याचे प्राधिकरणाने अधोरेखित केले
