ग्रेटर नोएडा, 30 डिसेंबर 2025:
ग्रेटर नोएडा आणि ग्रेटर नोएडा वेस्ट परिसरातील सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्प (STP) योग्य प्रकारे न चालवणाऱ्या बिल्डर सोसायट्यांविरोधात ग्रेटर नोएडा प्राधिकरणाने कारवाई तीव्र केली आहे. मोठ्या प्रमाणावर राबवण्यात येत असलेल्या तपास मोहिमेअंतर्गत, प्राधिकरणाच्या सीवर विभागाने 202 बिल्डर सोसायट्यांना नोटिसा बजावून त्यांच्या STP च्या कार्यपद्धती, प्रक्रिया केलेल्या पाण्याच्या वापराची माहिती आणि सांडपाणी व्यवस्थापनाबाबत तपशील मागवला आहे.
अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, निवासी संकुलांमधून निर्माण होणारे सांडपाणी पर्यावरणीय नियमांनुसार शास्त्रीय पद्धतीने प्रक्रिया होणे आवश्यक आहे. यासाठी संबंधित सोसायट्यांना एका आठवड्याची मुदत देण्यात आली आहे. मुदतीत समाधानकारक उत्तर न दिल्यास सीवर विभागाकडून प्रत्यक्ष तपासणी करण्यात येणार आहे. त्रुटी आढळल्यास कठोर दंडात्मक कारवाई केली जाईल. मागील दोन आठवड्यांतच सहा सोसायट्यांवर एकूण ₹27 लाखांचा दंड ठोठावण्यात आला आहे.
ही कारवाई ग्रेटर नोएडा प्राधिकरणाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) एन. जी. रवी कुमार यांच्या निर्देशानुसार केली जात आहे. या मोहिमेत सोसायट्यांकडून STP ची क्षमतेची माहिती, त्याची नियमित कार्यवाही होते की नाही आणि प्रक्रिया केलेले पाणी बागकाम किंवा सिंचनासाठी वापरले जाते का याची चौकशी केली जात आहे.
अधिकाऱ्यांच्या मते, STP नी योग्य प्रकारे काम न केल्यास सांडपाणी थेट नाल्यांमध्ये किंवा जलस्रोतांमध्ये जाते, ज्यामुळे पर्यावरण आणि सार्वजनिक आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे प्रत्येक सोसायटीने सांडपाणी प्रक्रिया करून त्याचा पुनर्वापर करणे बंधनकारक आहे.
नोटिसांमध्ये स्पष्ट करण्यात आले आहे की, ठरलेल्या कालावधीत समाधानकारक उत्तर न दिल्यास प्रत्यक्ष तपासणी केली जाईल. तपासणीदरम्यान STP ची कार्यक्षमता, पाण्याची गुणवत्ता आणि पुनर्वापराची स्थिती तपासली जाईल. नियमांचे उल्लंघन आढळल्यास प्राधिकरणाच्या नियमांनुसार दंड आकारला जाईल.
गेल्या दोन आठवड्यांत ज्या सहा सोसायट्यांवर कारवाई करण्यात आली आहे, त्यामध्ये पुढील सोसायट्यांचा समावेश आहे:
-
सेक्टर अल्फा-1 येथील अदाना सोसायटी – ₹2 लाख
-
सेक्टर-1 येथील पंचशील हायनिश – ₹5 लाख
-
सेक्टर-4 येथील गॅलेक्सी नॉर्थ अव्हेन्यू – ₹5 लाख
-
सेक्टर-1 येथील फ्लोरा हेरिटेज – ₹5 लाख
-
सेक्टर-1 येथील अरिहंत आर्डन – ₹5 लाख
-
टेकझोन-4 येथील समृद्धी ग्रँड अव्हेन्यू – ₹5 लाख
प्राधिकरणाने संबंधित सोसायट्यांना सात कार्यदिवसांच्या आत दंडाची रक्कम जमा करण्याचे आदेश दिले आहेत. मुदतीत रक्कम जमा न केल्यास अधिक कठोर कारवाई करण्यात येईल, असा इशाराही देण्यात आला आहे.
सीवर विभागातील एका अधिकाऱ्याने सांगितले की, ही कारवाई केवळ दंडासाठी नसून दीर्घकालीन पर्यावरणीय शिस्त सुनिश्चित करण्यासाठी आहे. “मोठ्या निवासी संकुलांसाठी STP अनिवार्य आहे. ते कार्यक्षमतेने चालले पाहिजे आणि प्रक्रिया केलेले पाणी पुनर्वापरात आणले गेले पाहिजे,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.
ग्रेटर नोएडा प्राधिकरणाच्या अतिरिक्त मुख्य कार्यकारी अधिकारी प्रेरणा सिंह यांनी सर्व बिल्डर सोसायट्यांना आवाहन केले आहे की, सांडपाणी व्यवस्थापन गंभीरतेने घ्यावे. सोसायटीत निर्माण होणारे संपूर्ण सांडपाणी प्रक्रिया करून बागकाम व इतर न पिण्याच्या वापरासाठी वापरणे आवश्यक आहे, असे त्यांनी सांगितले.
प्राधिकरणाने स्पष्ट केले आहे की ही कारवाई एकदाच होणारी नसून सतत चालणारी प्रक्रिया आहे. भविष्यात नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या सोसायट्यांवर आणखी कठोर कारवाई केली जाईल. वाढत्या शहरीकरणामुळे सांडपाणी व्यवस्थापन हे मोठे आव्हान बनले असून, त्यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी कठोर पावले उचलली जात असल्याचे प्राधिकरणाने स्पष्ट केले आहे.
