नवी दिल्ली:
दिल्ली विद्यापीठात 13 जानेवारी रोजी नशामुक्त कॅम्पस अभियानाच्या शुभारंभानिमित्त आयोजित भव्य कार्यक्रमात दिल्लीचे शिक्षण मंत्री Ashish Sood यांनी युवकांना व्यसनांपासून दूर ठेवण्याचा ठाम संदेश दिला. त्यांनी स्पष्ट केले की नशामुक्ती हा वैयक्तिक निवडीचा प्रश्न नसून संपूर्ण राष्ट्राची सामूहिक जबाबदारी आहे. या कार्यक्रमाला C P Radhakrishnan आणि केंद्रीय शिक्षण मंत्री Dharmendra Pradhan उपस्थित होते, ज्यामुळे या उपक्रमाचे राष्ट्रीय महत्त्व अधोरेखित झाले.
विद्यार्थी, प्राध्यापक आणि मान्यवरांना संबोधित करताना सूद म्हणाले की हा कार्यक्रम केवळ जनजागृतीची सुरुवात नाही, तर विद्यापीठाच्या वारशातील एक नवे पर्व आहे. दिल्ली विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी म्हणून, आजच्या तरुणांवर असलेला ताण आणि आव्हाने आपल्याला प्रत्यक्ष अनुभवातून माहीत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
12 जानेवारीला साजऱ्या होणाऱ्या राष्ट्रीय युवा दिनाचा उल्लेख करत सूद यांनी स्वामी विवेकानंदांचे विचार उद्धृत केले—युवा शक्ती हीच राष्ट्राची खरी ताकद आहे. मात्र, युवक मानसिकदृष्ट्या सशक्त, भावनिकदृष्ट्या स्थिर आणि व्यसनमुक्त असतील तरच ते राष्ट्रनिर्मितीची शक्ती ठरू शकतात, असे त्यांनी ठामपणे सांगितले. उपराष्ट्रपती आणि केंद्रीय मंत्र्यांची उपस्थिती ही नशामुक्त कॅम्पस ही केवळ सरकारी योजना नसून राष्ट्रीय संकल्प असल्याचे दर्शवते, असेही त्यांनी नमूद केले.
समाजाने दीर्घकाळ व्यसनाधीनतेकडे “वैयक्तिक निवड” किंवा “शहरी जीवनशैलीचा भाग” म्हणून पाहून दुर्लक्ष केले, अशी खंत व्यक्त करत सूद यांनी इशारा दिला की व्यसन ही निवड नसून एक सापळा आहे. तो विद्यार्थ्यांची विचारशक्ती, शिस्त आणि आत्मविश्वास आधी नष्ट करतो; त्यानंतर त्याचे दुष्परिणाम आरोग्यापुरते न राहता पालकांची स्वप्ने, शैक्षणिक प्रगती आणि देशाच्या विकासावरही परिणाम करतात.
गैरहजेरी, शैक्षणिक निकालातील घसरण आणि ड्रॉपआउट्स हे व्यसनाचे दिसणारे परिणाम आहेत; खरा तोटा म्हणजे देशघडणीस हातभार लावू शकणाऱ्या तरुण प्रतिभेची होणारी नासाडी, असे सूद म्हणाले.
पंतप्रधान Narendra Modi यांच्या नेतृत्वाखाली नशामुक्त भारत अभियानाला जनआंदोलनाचे स्वरूप दिले जात असल्याचे सांगत, शैक्षणिक संस्था केवळ पदवी देणारी केंद्रे नसून व्यक्तिमत्त्व आणि चारित्र्य घडविणारी स्थाने असल्याचे राष्ट्रीय नेतृत्वाने अधोरेखित केल्याचे सूद यांनी नमूद केले.
उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांच्या दीर्घकालीन योगदानाचा उल्लेख करताना सूद म्हणाले की अनेक दशकांपूर्वी त्यांनी व्यसनविरोधी जनजागृतीसाठी 19,000 किमीची ऐतिहासिक रथयात्रा काढली होती. त्यांच्या दृष्टीने व्यसनमुक्ती हा औपचारिक कार्यक्रम नसून आयुष्यभराचा ध्यास आहे, आणि त्यांची उपस्थिती विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी आहे.
केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या नेतृत्वाखाली हा अभियान एक प्रभावी लोकचळवळ बनत असल्याचे सूद यांनी सांगितले. राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाचा उद्देश नोकरी शोधणाऱ्यांपेक्षा नोकरी देणारी पिढी घडविणे हा असून, अशा दृष्टीकोनात व्यसनांना जागा नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
नशामुक्त कॅम्पस पोर्टल आणि मोबाईल अॅपच्या शुभारंभाचे स्वागत करत सूद यांनी तंत्रज्ञान आणि बांधिलकीचा हा अर्थपूर्ण संगम असल्याचे म्हटले. मदतीची गरज असूनही उघडपणे पुढे येण्यास संकोच करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी हा डिजिटल मंच सुरक्षित आधार देईल. मानसिक आरोग्य सहाय्य हे प्रतिबंधाचे प्रभावी साधन असल्याचेही त्यांनी अधोरेखित केले.
महत्त्वाची घोषणा करत सूद यांनी सांगितले की दिल्ली सरकारचा शिक्षण विभाग नशामुक्त कॅम्पस अभियानाला ‘सायन्स ऑफ लिव्हिंग’ अभ्यासक्रमाशी पूर्णपणे एकत्रित करणार आहे. हा उपक्रम दिल्लीतील प्रत्येक शाळा आणि महाविद्यालयात राबविला जाईल, तसेच मित्र-ते-मित्र मार्गदर्शन गट (पीअर-टू-पीअर मेंटरिंग) तयार केले जातील.
विद्यार्थ्यांना थेट आवाहन करताना सूद म्हणाले की व्यसन हे “कूल” असण्याचे लक्षण नसून स्वतःला हरवण्याची निशाणी आहे. खरी यशाची भावना ही यशस्वी भविष्यात आणि पालकांच्या डोळ्यातील अभिमानात असते, असे सांगत त्यांनी सामूहिक संकल्प दिला—“नशेला नाही, जीवनाला होकार.”
अखेरीस, दिल्ली विद्यापीठाचा हा मॉडेल देशभरातील शैक्षणिक संस्थांसाठी मार्गदर्शक ठरेल, आणि नशामुक्त शिक्षणसंस्था सुरक्षित, विकसित भारत आणि प्रगत दिल्लीसाठी अत्यावश्यक आहेत, असा विश्वास शिक्षण मंत्र्यांनी व्यक्त केला.
