নতুন দিল্লী, ০৪ জুলাই (হি.স.)। মাৰ্কেট নিয়ন্ত্ৰক ছিকিউৰিটিজ এণ্ড এক্সচেঞ্জ ব’ৰ্ড অৱ ইণ্ডিয়াই আমেৰিকাৰ ট্ৰেডিং প্লেটফৰ্ম জেন ষ্ট্ৰীট আৰু ইয়াৰ সংশ্লিষ্ট সত্তাসমূহক তাৎক্ষণিকভাৱে কাৰ্যকৰীভাৱে ভাৰতীয় শ্বেয়াৰ বজাৰত প্ৰৱেশ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছে। ছেবিৰ অন্তৱৰ্তীকালীন আদেশত উল্লেখ আছে যে জেন ষ্ট্ৰীটৰ পৰা ৪৮.৪ বিলিয়ন টকা অৰ্থাৎ প্ৰায় ৫৭ কোটি ডলাৰ জব্দ কৰিব। ছেবিয়ে কয় যে এই ধনৰাশি জেন ষ্ট্ৰীটে অবৈধভাৱে উপাৰ্জন কৰিছে। জেন ষ্ট্ৰীটে এই ধন এচক্ৰ’ একাউণ্টত জমা কৰিব লাগিব। মাৰ্কেট ৰেগুলেটৰৰ এই সিদ্ধান্তৰ বাবেই ব্যাপক বিপৰ্যয়ৰ সন্মুখীন হৈছে আমেৰিকাৰ ট্ৰেডিং ফাৰ্মখন। যোৱা বছৰ ভাৰতত ইকুইটি ডেৰাইভেটিভৰ পৰা জেন ষ্ট্ৰীটে ২.৩০ বিলিয়ন ডলাৰতকৈ অধিক নিকা ৰাজহ লাভ কৰিছিল।
ছেবিৰ চূড়ান্ত আদেশত উল্লেখ আছে যে জেন ষ্ট্ৰীট গ্ৰুপৰ কোম্পানীসমূহক ভাৰতীয় ছিকিউৰিটিজ বজাৰত ব্যৱসায় কৰাত বাধা আৰোপ কৰা হৈছে আৰু প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে ছিকিউৰিটি ক্ৰয়, বিক্ৰী বা অন্য কোনো ধৰণে লেনদেন কৰাতো নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। ছেবিৰ নিৰ্দেশত কোৱা হৈছে যে ছেবিৰ অনুমতি অবিহনে জেন ষ্ট্ৰীট গ্ৰুপৰ কোম্পানীয়ে খোলা একাউণ্টৰ পৰা যাতে কোনো ধৰণৰ ডেবিট নহয় তাৰ বাবেও বেংকসমূহক নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। বজাৰ নিয়ন্ত্ৰকৰ এই আদেশ জেন ষ্ট্ৰীট গ্ৰুপ কোম্পানীসমূহে ব্যক্তিগতভাৱে বা যৌথভাৱে খোলা সকলো একাউণ্টৰ সম্পৰ্কত জাৰি কৰা হৈছে।
কোৱা হৈছে যে বজাৰ নিয়ন্ত্ৰক ছেবিয়ে জেন ষ্ট্ৰীট গ্ৰুপৰ কোম্পানীসমূহৰ বিৰুদ্ধে বহু অভিযোগ লাভ কৰিছিল। এই অভিযোগসমূহত কোৱা হৈছিল যে ভাৰতীয় শ্বেয়াৰ বজাৰত হাই ফ্ৰিকুৱেন্সি ট্ৰেডিং কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি জেন ষ্ট্ৰীট গ্ৰুপৰ কোম্পানীসমূহে প্ৰায় ৪,৮৪৩ কোটি টকা লাভ কৰিছিল। অভিযোগ কৰা হৈছে যে জেন ষ্ট্ৰীট গ্ৰুপৰ কোম্পানীসমূহে ভাৰতীয় শ্বেয়াৰ বজাৰত ভুলকৈ হেতালি খেলা ব্যৱসায়িক কৌশল গ্ৰহণ কৰিছিল। বজাৰত অস্বাভাৱিক উঠা-নমা হোৱাৰ অভিযোগো ছেবিয়ে লাভ কৰে। ছেবিৰ চোৱাচিতা ব্যৱস্থাইও এই অনিয়মৰ ইংগিত দিছিল।
জেন ষ্ট্ৰীট গ্ৰুপে ইয়াৰ তিনিটা সহযোগী কোম্পানী জেন ষ্ট্ৰীট এছিয়া ট্ৰেডিং লিমিটেড (জে এছ এ টি এল), জেন ষ্ট্ৰীট ইণ্ডিয়া ট্ৰেডিং প্ৰাইভেট লিমিটেড (জে এছ আই টি পি এল) আৰু জেন ষ্ট্ৰীট এছিয়া এল এল চি (জে এছ এ এল চি)ৰ জৰিয়তে ভাৰতত ব্যৱসায় কৰিছিল। তিনিওটা কোম্পানীয়ে ভাৰতত বিদেশী পৰ্টফলিঅ’ বিনিয়োগকাৰী (এফপিআই) হিচাপে পঞ্জীয়নভুক্ত।
ছেবিৰ তদন্তত প্ৰকাশ পাইছে যে এই তিনিটা কোম্পানীয়ে ভাৰতীয় শ্বেয়াৰ বজাৰত একেলগে ট্ৰেডিং পজিচন গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু থিম আৰু এলগৰিদম ভিত্তিক কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি বজাৰত হেতালি খেলিছিল। এই তিনিটা কোম্পানীয়ে আগতে নিফটি আৰু বেংক নিফটিৰ দৰে সূচকাংক ডেৰাইভেটিভৰ ফ্যুচাৰ আৰু অপচনত পজিচন গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াত এটা কোম্পানীয়ে বিক্ৰীৰ স্থান (বিক্ৰেতাৰ ভূমিকা) আৰু আনটো কোম্পানীয়ে ক্ৰয়ৰ স্থান (ক্ৰেতাৰ ভূমিকা) লৈছিল। এই পজিচনবোৰ একেটা চুক্তিতে একে দামত আৰু একে সময়তে লোৱা হৈছিল। অৰ্থাৎ তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজন অনুযায়ী দাম বৃদ্ধি বা হ্ৰাস কৰিব লাগিছিল।
ছেবিৰ তদন্তত এইটোও পোহৰলৈ আহিছে যে এই ব্যৱসায়িক কৌশল বেছিভাগেই সাপ্তাহিক আৰু মাহেকীয়া ম্যাদ উকলি যোৱাৰ দিনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সূচকাংকৰ বন্ধৰ মূল্য বৃদ্ধি বা হ্ৰাস কৰিবলৈ জেন ষ্ট্ৰীট গ্ৰুপৰ কোম্পানীসমূহে ব্যৱসায়ৰ শেষ মুহূৰ্তত বৃহৎ অৰ্ডাৰ দিছিল, যাৰ বাবে সূচকাংকৰ শেষ মুহূৰ্তত হোৱা উঠা-নমাই লাভৰ ওপৰত বৃহৎ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। অভিযোগ কৰা হৈছে যে জেন ষ্ট্ৰীট গ্ৰুপৰ কোম্পানীসমূহে এই কৌশল অনুসৰণ কৰি বজাৰত হেতালি খেলি অন্যায়ভাৱে বিপুল লাভ লাভ কৰিছিল।
আপোনালোকক কওঁ যে যোৱা বছৰ বজাৰ নিয়ন্ত্ৰক ছেবিয়ে এক অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য’ত কোৱা হৈছিল যে বিদেশী হেজ ফাণ্ডে সূচকাংক ডেৰাইভেটিভত বহু ধন উপাৰ্জন কৰিছে, আনহাতে ব্যক্তিগত ব্যৱসায়ীয়ে বৃহৎ লোকচানৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল। এই অধ্যয়নত কোৱা হৈছিল যে ফ্যুচাৰ আৰু অপচন ট্ৰেডিং কৰা ৯০ শতাংশ ব্যক্তিগত ব্যৱসায়ীয়ে লোকচানৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল। মাত্ৰ ২ বছৰৰ ভিতৰত ব্যক্তিগত ব্যৱসায়ীসকলে প্ৰায় ১.৮ লাখ কোটি টকাৰ লোকচান ভুগিবলগীয়া হৈছিল।
হিন্দুস্থান সমাচাৰ / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া
