ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 19 ਅਕਤੂਬਰ। ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਫੇਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ 4.5 ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਮੱਧਮ ਭਾਰ ਦਾ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤੇਜਸ ਐੱਮਕੇ-2 ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੂੰ 6 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇਗਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਜੀਈ-414 ਇੰਜਣਾਂ ਲਈ ਸੌਦੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ‘ਮੇਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰੋਲ ਆਉਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ‘ਚ ਜੀਈ-414 ਇੰਜਣ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਜਸ ਐੱਮਕੇ-2 ‘ਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਮੱਗਰੀ 60 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 75 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਈਟ ਕੰਬੈਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ (ਐੱਲਸੀਏ) ਤੇਜਸ ਮਾਰਕ-2 ਦੇ 6 ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਇੰਜਣ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਅਮਰੀਕਾ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਜੀ.ਈ.- 414 ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਇੰਜਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਲਸੀਏ ਤੇਜਸ ਮਾਰਕ-2 ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੀਈ-414 ਇੰਜਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਕਰਾਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ‘ਤੇ ਐਚਏਐਲ ਦੇ ਸੀਐਮਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ‘ਮੇਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਜਹਾਜ਼ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਦੇ 3 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰੋਲ ਆਉਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਜਸ ਮਾਰਕ-2 ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ 6 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ। ਫਿਲਹਾਲ ਤੇਜਸ ਐੱਮਕੇੇ-1ਏ ‘ਚ 60 ਫੀਸਦੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ‘ਮੇਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਜੀਈ-414 ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਜਸ ਐੱਮਕੇ-2 ‘ਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਧ ਕੇ 75 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਕਰੀਬ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਤੇਜਸ ਮਾਰਕ-2 ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਕੈਬਨਿਟ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 31 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਇਸ ਬਹੁ-ਪ੍ਰਤੀਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਮਲਟੀ-ਰੋਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਤੇਜਸ ਮਾਰਕ-2 ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲਾਂਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਨਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਧੂਰਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜੀਈ-414 ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ ਲਈ ਸੌਦੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐੱਲਸੀਏ ਤੇਜਸ ਮਾਰਕ-2 ਦੇ ਛੇ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਸੌਦੇ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸਭਾ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਏਅਰੋਨਾਟਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ (ਐੱਚ.ਏ.ਐੱਲ.) 15 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਲਗਭਗ 230 ਐੱਲਸੀਏ ਮਾਰਕ-2 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰੇਗਾ। ਐਲਸੀਏ ਮਾਰਕ-2 ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਏਰੋਸਪੇਸ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਹਵਾਈ ਬੇੜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 108 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਆਰਡਰ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਗਿਣਤੀ 230 ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ 2030 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਵਾਈ ਬੇੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਸੁਰਿੰਦਰ/ਸੰਜੀਵ
