ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 4 ਜਨਵਰੀ 2026:
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰੇਬੀਜ਼ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜਨ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੇਬੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨੋਟੀਫਾਇਏਬਲ ਬਿਮਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣਯ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਲਦ ਹੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਯਕੀਨੀ ਬਣੇਗੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਜਨ ਸਿਹਤ ਕਾਰਵਾਈ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।
ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰੇਖਾ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਰੇਬੀਜ਼ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਡਾਕਟਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਰੇਬੀਜ਼ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ, ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀਸ਼ੁਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ।
ਮਨੁੱਖੀ ਰੇਬੀਜ਼ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਇਏਬਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ
ਮਨੁੱਖੀ ਰੇਬੀਜ਼ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਇਏਬਲ ਬਿਮਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗੀ। ਲਾਜ਼ਮੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਰੋਗ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹਚਾਨ ਕਰ ਸਕੇਗਾ, ਉੱਚ ਖਤਰੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਰੋਕਥਾਮੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਣਗੇ। ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੇਬੀਜ਼ ਲੱਛਣ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ ਸੌ ਫੀਸਦੀ ਘਾਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਬੱਧ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕਥਾਮੀ ਅਤੇ ਇਲਾਜੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਰੇਬੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਇਲਾਜ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ
ਰੇਬੀਜ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਇਲਾਜ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ 11 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 59 ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ’ਤੇ ਐਂਟੀ-ਰੇਬੀਜ਼ ਟੀਕਾ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਰੇਬੀਜ਼ ਇਮਿਊਨੋਗਲੋਬਿਊਲਿਨ 33 ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਰੇਬੀਜ਼ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਇਲਾਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋਹਰਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਜ ਤੱਕ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਰੇਬੀਜ਼ ਖ਼ਤਮੇ ਲਈ ਰਾਜ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਰੇਬੀਜ਼ ਖ਼ਤਮੇ ਲਈ ਰਾਜ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੰਧਤ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ, ਪਸ਼ੂ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕੱਠੀ ਕਾਰਵਾਈ ’ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ, ਪਸ਼ੂ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਉਪਾਅ ਸੁਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਰੇਬੀਜ਼ ਰੋਕਥਾਮ ਬਾਰੇ ਜਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਰਗੇ ਕਦਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜ਼ੀਰੋ ਮਨੁੱਖੀ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਪੰਕਜ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੇਬੀਜ਼ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਮੌਤ ਕਬੂਲਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ, ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੋਕਥਾਮ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿਹਤਰ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਾਰਗੇਟਡ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਰੇਬੀਜ਼ ਕੇਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲਾਗੂਅਤ
ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਰਹੇਗੀ। ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੇਬੀਜ਼ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਇਏਬਲ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਜਨ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰੇਬੀਜ਼ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
