ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 01 ਜਨਵਰੀ (ਹਿ. ਸ.)। ਭਾਰਤ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਕਸਪੋਸੈਟ (ਐਕਸ-ਰੇ ਪੋਲਾਰੀਮੀਟਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ) ਮਿਸ਼ਨ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ 2024 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਛਾਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਸਾਲ 2023 ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ ਸੀ।
ਐਕਸਪੋਸੇਟ ਐਕਸ-ਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ‘ਬਲੈਕ ਹੋਲ’ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗਾ। ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 135 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਅੱਜ (ਸੋਮਵਾਰ) ਸਵੇਰੇ 9.10 ਵਜੇ ਐਕਸਪੋਸੈਟ ਲਾਂਚ ਕਰੇਗਾ।
ਪੋਲਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (ਪੀਐੱਸਐੱਲਵੀ)-ਸੀ 58 ਰਾਕੇਟ ਐਕਸਪੋਜ਼ਡ ਅਤੇ 10 ਹੋਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ 60ਵੀਂ ਉਡਾਣ ਭਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇਗਾ। ਲਾਂਚ ਲਈ 25 ਘੰਟੇ ਦਾ ਕਾਊਂਟਡਾਊਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਤਿਰੂਪਤੀ ਮੰਦਰ ‘ਚ ਪੂਜਾ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਐਕਸਪੋਸੈਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਐਕਸ-ਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨਾਸਾ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ, ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਗੋਲੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪੁਲਾੜ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਕੰਪਨੀਆਂ ਪੀਐੱਸਐੱਲਵੀ-ਸੀ58 ਮਿਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਛਤ ਔਰਬਿਟ ‘ਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸੈਟੇਲਾਈਟ ਉਪ-ਸਿਸਟਮ, ਥ੍ਰਸਟਰ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁਲਾੜ ਉਪਕਰਣ (ਪੇਲੋਡ) ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਧਰੁਵ ਸਪੇਸ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੀ ਬੇਲਾਟ੍ਰਿਕਸ ਏਰੋਸਪੇਸ, ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇੰਸਪੇਟੀਟੀ ਸਪੇਸ ਲੈਬਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਟੈਕਮੀਟੂਸਪੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 44.4 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਪੀਐੱਸਐੱਲਵੀ ਰਾਕੇਟ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 21 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ 650 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੇਠਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰੇਗਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੀਐਸਐਲਵੀ ਓਰਬਿਟਲ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਮੋਡੀਊਲ-3 (ਪੀਓਈਐੱਮ-3) ਪ੍ਰਯੋਗ ਲਈ ਰਾਕੇਟ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 350 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਨਿਚਲੀ ਉੱਚਾਈ ਤੱਕ ਲਿਆਉਣਗੇ।
ਇਹ ਰਾਕੇਟ ਪੀਐੱਸਐੱਲਵੀ-ਡੀਐੱਲ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ 260 ਟਨ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਵਿੱਚ ਪੀਐੱਸਐੱਲਵੀ-ਸੀ55 ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੀਓਈਐੱਮ-2 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਸਫਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੀਓਈਐੱਮ (ਪੀਐੱਸਐੱਲਵੀ ਔਰਬਿਟਲ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਮੋਡੀਊਲ) ਇਸਰੋ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਪੀ.ਐੱਸ.ਐੱਲ.ਵੀ. ਦੇ ਚੌਥੇ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੀਐੱਸਐੱਲਵੀ ਚਾਰ ਪੜਾਅ ਵਾਲਾ ਰਾਕੇਟ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਅ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ (ਪੀਐੱਸ) ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੂੰ ਆਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੇਸ ’ਚ ਕਚਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਸਮਾਚਾਰ/ਸੁਰਿੰਦਰ/ਸੰਜੀਵ
