ਕਾਠਮਾਂਡੂ, 02 ਅਕਤੂਬਰ। ਚੀਨ ਦੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਮਕਾਊ ਵਿਚ ਇਕ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਲਗਭਗ 35 ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਮਕਾਊ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਘੁੰਮਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਕਾਊ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਕੋਈ ਦੂਤਾਵਾਸ ਜਾਂ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪ ਦਫ਼ਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਕਾਊ ਖੇਤਰ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਸਥਿਤ ਨੇਪਾਲੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੇਪਾਲੀ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਰੀਨਿਊ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਮਕਾਊ ਸਥਿਤ ਹਿਮਾਲਿਆ ਟਰੇਡਰਜ਼ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਜਦੋਂ ਮਕਾਊ ਪੁਲਿਸ ਇਸ ਸਟੋਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੰਬੀ ਕਤਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਇਸ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਟੋਰ ‘ਤੇ ਲੱਗੇ ਕੈਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਫੋਟੋਆਂ ਲਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਮਸ਼ੀਨ ਵੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਕਾਨ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗਠਨ ਐੱਨਆਰਐੱਨ ਦੇ ਮਕਾਊ ਚੈਪਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭੀਮਸੇਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਭੀਮਸੇਨ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਕਾਊ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇਪਾਲੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਵਾਉਣ ਲਈ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਂਸਲੇਟ ਜਨਰਲ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਸਥਿਤ ਨੇਪਾਲੀ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ ਉਦੈ ਰਾਣਾ ਮਗਰ ਨਾਲ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ ਮਗਰ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਕਾਊ ਸਥਿਤ ਐਨਆਰਐਨ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭੀਮਸੇਨ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਐਨਆਰਐਨ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਘੱਟ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਅਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਣ ਪਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਧਾਂਦਲੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪਾਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਨੇਪਾਲੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਅਸਲ ਕਾਪੀ ਅਤੇ ਵਰਕ ਪਰਮਿਟ ਦੀ ਅਸਲ ਕਾਪੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਫੋਟੋ ਕਾਪੀ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਨਆਰਐਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਣਾ ਮਗਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਾਸਪੋਰਟ ਵੰਡਣ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਫੰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਟਾਫ਼ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦਾ ਕੰਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਬੰਧਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਸੇਵਾ ਲਮਸਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਸਥਿਤ ਕੌਂਸਲੇਟ ਜਨਰਲ ਤੋਂ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਨ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਆਈਜੀਪੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਰਿਆਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਗਏ ਚੀਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲੀ ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅੱਡਾ ਬਣਨਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
