ଦିଲ୍ଲୀର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି: CAG ରିପୋର୍ଟରେ ବଢୁଥିବା ରାଜକୋଷୀୟ ନିଅଣ୍ଟ ଓ ଦୁର୍ବଳ ବଜେଟ୍ ବିନିଯୋଗ
୨୦୨୦-୨୧ ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଉପରେ CAG ଅଡିଟ୍ ରିପୋର୍ଟ ବଢୁଥିବା ରାଜକୋଷୀୟ ନିଅଣ୍ଟ, ଦୁର୍ବଳ ବଜେଟ୍ ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନାରେ ଅପାରଗତାକୁ ଆଲୋକପାତ କରିଛି।
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୩୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୧
ଭାରତର ନିୟନ୍ତ୍ରକ ଓ ମହାଲେଖା ପରୀକ୍ଷକ (CAG) ୩୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୧ ରେ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଅଞ୍ଚଳ ସରକାରଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ରିପୋର୍ଟ ନଂ ୧/୨୦୨୨ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। GNCTD ଅଧିନିୟମ, ୧୯୯୧ ର ଧାରା ୪୮ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ରିପୋର୍ଟ ସରକାରଙ୍କ ରାଜକୋଷୀୟ ସ୍ଥିତି, ବଜେଟ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ହିସାବ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତାର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହା ଅଡିଟ୍ ହୋଇଥିବା ହିସାବ, ବଜେଟ୍ ଦଲିଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ରିପୋର୍ଟର ପରିସର ଏବଂ ଗଠନ
ଏହି ରିପୋର୍ଟକୁ ପାଞ୍ଚଟି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଅଧ୍ୟାୟ-୧ ଦିଲ୍ଲୀର ରାଜକୋଷୀୟ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍, ଯେଉଁଥିରେ ମୋଟ ରାଜ୍ୟ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦ (GSDP), ବଜେଟ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ସାମଗ୍ରିକ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ତାହାର ଏକ ସମୀକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଅଧ୍ୟାୟ-୨ ସରକାରଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି, ଯେଉଁଥିରେ ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି, ଖର୍ଚ୍ଚ ଢାଞ୍ଚା, ସବସିଡି ଏବଂ ଋଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ତାହାର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରେ। ଅଧ୍ୟାୟ-୩ ବଜେଟ୍ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ନିୟମରୁ ବିଚ୍ୟୁତି ଯାଞ୍ଚ କରେ। ଅଧ୍ୟାୟ-୪ ହିସାବର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ଅନୁପାଳନ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ, ଯେତେବେଳେ କି ଅଧ୍ୟାୟ-୫ ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକର (PSUs) କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ସମୀକ୍ଷା କରେ।
ରାଜକୋଷୀୟ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ରାଜସ୍ୱ ଧାରା
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୦-୨୧ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀ ୧,୪୫୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ବଜାୟ ରଖିଥିଲା, ଯାହା GSDP ର ୦.୧୮ ପ୍ରତିଶତ ସହିତ ସମାନ। ଏହା ସୂଚାଏ ଯେ ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ରାଜସ୍ୱ ଖର୍ଚ୍ଚ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଥିଲା।
ତେବେ, ରାଜକୋଷୀୟ ନିଅଣ୍ଟ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯାହା ୨୦୧୬-୧୭ ରେ ୧,୦୫୧ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ୨୦୨୦-୨୧ ରେ ୬,୭୦୮ କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହି ବୃଦ୍ଧି ବଢୁଥିବା ଆର୍ଥିକ ଚାପ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଖର୍ଚ୍ଚ ସ୍ତରକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ୫,୨୭୨ କୋଟି ଟଙ୍କା (୧୧.୧୮ ପ୍ରତିଶତ) ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ମୋଟ ରାଜସ୍ୱର ୭୨.୬୩ ପ୍ରତିଶତ ସରକାରଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଉତ୍ସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବାବେଳେ ୨୭.୩୭ ପ୍ରତିଶତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅନୁଦାନରୁ ଆସିଥିଲା।
ଖର୍ଚ୍ଚ ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ସବସିଡି
ରିପୋର୍ଟ ଦର୍ଶାଏ ଯେ ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚର ୮୨.୧୪ ପ୍ରତିଶତ ରାଜସ୍ୱ ଖର୍ଚ୍ଚ ଥିଲା, ଯାହା ଦରମା, ପେନସନ୍ ଏବଂ ସବସିଡି ଭଳି ପୁନରାବୃତ୍ତି ଖର୍ଚ୍ଚର ଏକ ଉଚ୍ଚ ଅଂଶକୁ ସୂଚାଏ।
ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପୁଞ୍ଜିଗତ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ ପାଇଛି, ଯାହା ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ହ୍ରାସପ୍ରାପ୍ତ ବିନିଯୋଗକୁ ସୂଚାଏ।
ସବସିଡି ଖର୍ଚ୍ଚ ୨,୧୬୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ୪,୧୭୭ କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯାହା ସରକାରୀ ସହାୟତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ଋଣ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍
ଅଡିଟ୍ ପ୍ରକାଶ କରେ ଯେ
ଦିଲ୍ଲୀର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଚିନ୍ତାଜନକ: ଋଣ ବୃଦ୍ଧି, ବଜେଟ୍ ଅବ୍ୟବହୃତ, PSU କ୍ଷତି
ସରକାରୀ ନିବେଶ ଉପରେ ୦.୦୫ ପ୍ରତିଶତରୁ ୦.୦୮ ପ୍ରତିଶତ ଲାଭ ମିଳୁଥିବାବେଳେ, ଋଣ ଉପରେ ହାରାହାରି ୭ ପ୍ରତିଶତ ସୁଧ ହାର ରହିଛି। ଏହା ସରକାରୀ ପାଣ୍ଠିର ଅଦକ୍ଷ ଉପଯୋଗକୁ ସୂଚାଉଛି।
ସରକାରଙ୍କ ମୋଟ ବକେୟା ଋଣ ₹୪୧,୦୦୨ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହା ସମୟକ୍ରମେ କ୍ରମାଗତ ବୃଦ୍ଧି ଦର୍ଶାଉଛି। ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ବିବେକପୂର୍ଣ୍ଣ ଋଣ ପରିଚାଳନାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ରିପୋର୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛି।
ବଜେଟ୍ ପରିଚାଳନା ସମସ୍ୟା
ରିପୋର୍ଟ ବଜେଟ୍ ଯୋଜନା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାରେ ମୁଖ୍ୟ ତ୍ରୁଟି ଚିହ୍ନଟ କରିଛି। ₹୧୨,୯୯୬ କୋଟିର ସଞ୍ଚୟ ଅବ୍ୟବହୃତ ରହିଛି, ଯାହା ବଜେଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଖରାପ ଆକଳନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାକୁ ସୂଚାଉଛି।
ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ଶେଷ ମାସରେ ପ୍ରାୟ ୧୭.୯୩ ପ୍ରତିଶତ ବ୍ୟୟ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା “ବ୍ୟୟର ତ୍ୱରାନ୍ୱିତତା”କୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି ଏବଂ ଏହା ଦକ୍ଷତା ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ଅନେକ ଯୋଜନା ଆବଣ୍ଟିତ ପାଣ୍ଠିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଉପଯୋଗ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି, ଯାହା ଯୋଜନା, ନିରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାରେ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ସୂଚାଉଛି।
ହିସାବ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ରିପୋର୍ଟ ସମସ୍ୟା
ରିପୋର୍ଟ ହିସାବ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ରିପୋର୍ଟରେ ତ୍ରୁଟି ଦର୍ଶାଇଛି। ହଜାର ହଜାର ଉପଯୋଗ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ବକେୟା ରହିଛି, ଯାହା ପାଣ୍ଠି ବ୍ୟବହାରରେ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଉପରେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇଛି।
₹୭୩୫ କୋଟିର ବିଲ୍ ବକେୟା ରହିଛି, ଯାହା ଆର୍ଥିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣରେ ବିଳମ୍ବକୁ ସୂଚାଉଛି।
ବ୍ୟୟର ଭୁଲ୍ ବର୍ଗୀକରଣର ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଆର୍ଥିକ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣକୁ ବିକୃତ କରିପାରେ।
ସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ର ଉଦ୍ୟୋଗ (PSUs)
ଦିଲ୍ଲୀରେ PSUs ର ପ୍ରଦର୍ଶନ ମିଶ୍ରିତ ରହିଛି। ୧୮ଟି ସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ର ଉଦ୍ୟୋଗ ମଧ୍ୟରୁ ୧୦ଟି ଲାଭରେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ ୭ଟି କ୍ଷତିରେ ଚାଲିଛି।
PSUs ର ମୋଟ ସଞ୍ଚିତ କ୍ଷତି ₹୬,୧୬୨ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହାର ଅଧିକାଂଶ ଦିଲ୍ଲୀ ପରିବହନ ନିଗମ (DTC) ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି।
ରିପୋର୍ଟ PSUs ରେ ନିବେଶ ଉପରେ କମ୍ ଲାଭକୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି ଏବଂ ଉନ୍ନତ ଆର୍ଥିକ ତଥା ପରିଚାଳନାଗତ ଦକ୍ଷତାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛି।
ମୁଖ୍ୟ ଅବଲୋକନ
ଅଡିଟ୍ ଦିଲ୍ଲୀର ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ଅନେକ ଗଠନମୂଳକ ସମସ୍ୟାକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରିଛି। ଏଥିରେ ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ସତ୍ତ୍ୱେ ବଢୁଥିବା ରାଜକୋଷୀୟ ନିଅଣ୍ଟ, ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା ପୁଞ୍ଜିଗତ ବ୍ୟୟ, ବଢୁଥିବା ସବସିଡି ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ବଜେଟ୍ ଉପଯୋଗ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
କମ୍ ନିବେଶ ଲାଭ ଏବଂ ଅଧିକ ଋଣ ଖର୍ଚ୍ଚର ମିଶ୍ରଣ ସରକାରଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ଚାପଗ୍ରସ୍ତ କରୁଛି।
ସୁପାରିଶ
ରିପୋର୍ଟ ବଜେଟ୍ ଯୋଜନାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ବଡ଼ ସଞ୍ଚୟକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ବାସ୍ତବବାଦୀ ଆକଳନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରିଛି। ଏହା ପାଣ୍ଠି ଉପଯୋଗ ଏବଂ ନିରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଟି
ଦିଲ୍ଲୀର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି: CAG ରିପୋର୍ଟରେ ସୁଧାର ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ।
ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକର ସମୟୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା।
ହିସାବ ରକ୍ଷଣ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ସଠିକତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାଥମିକତା ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ରିପୋର୍ଟରେ ଉତ୍ତମ ଋଣ ପରିଚାଳନା ରଣନୀତି ଏବଂ ସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ରର ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକର ଉନ୍ନତ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି।
ଉପସଂହାର
CAG ରିପୋର୍ଟ ୨୦୨୦-୨୧ ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିର ଏକ ବ୍ୟାପକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛି, ଯାହା ଶକ୍ତି ଏବଂ ଆହ୍ୱାନ ଉଭୟକୁ ଆଲୋକିତ କରିଛି। ରାଜସ୍ୱ ବଳକା କିଛି ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତାକୁ ସୂଚାଇଥିବାବେଳେ, ବଢୁଥିବା ରାଜକୋଷୀୟ ନିଅଣ୍ଟ, ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଅଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନାରେ ଦୁର୍ବଳତା ତୁରନ୍ତ ଧ୍ୟାନ ଆବଶ୍ୟକ କରେ।
ଉନ୍ନତ ଯୋଜନା, ନିରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ଶାସନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ଦିଲ୍ଲୀରେ ସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ସରକାରୀ ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ହେବ।
