नयाँ दिल्ली, 27 नोभेम्बर (हि.स.)। यही दिन सन् १८९० मा भारतले आफ्ना सबैभन्दा प्रखर सामाजिक क्रान्तिकारीमध्येका एक, ज्योतिराव गोविन्दराव फुले (ज्योतिबा फुले) लाई गुमायो। उनी एक महान् समाजसेवी, विचारक तथा सामाजिक न्यायका अग्रदूत थिए, जसले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन जातीय विभेद, छुवाछुत, लैङ्गिक असमानता तथा सामाजिक अन्यायविरुद्ध समर्पित गरे।
फुलेले आफ्नी पत्नी सावित्रीबाई फुलेसँग मिलेर भारतमा बालिकाहरूका लागि पहिलो विद्यालयको स्थापना गरे र शिक्षालाई समाजका वञ्चित वर्गसम्म पुर्याउने ऐतिहासिक काम गरे। उनले ‘सत्यशोधक समाज’ को स्थापना गरी समानता, स्वतन्त्रता र न्यायको आवाजलाई बुलन्द बनाए।
ज्योतिबा फुलेका विचारहरूले भारतीय समाजमा सामाजिक परिवर्तनको आधार तयार गर्यो र उनी दलित, वञ्चित तथा शोषित वर्गका महान् मुक्तिदाता रूपमा सम्झिँदै आएका छन्। सन् १८९० मा उनको निधन एक युगको अन्त्यजस्तै थियो, तर उनका विचार आज पनि भारतीय समाजलाई मार्गदर्शन गरिरहेका छन्।
महत्त्वपूर्ण घटनाक्रम
१५२० – फर्डिनान्ड म्यागेलनले प्रशान्त महासागर पार गर्ने यात्रा प्रारम्भ गरे।
१६६० – लण्डनमा ‘द रोयल सोसाइटी’ को स्थापना।
१६७६ – बंगालको खाडी तटस्थित उर्वर क्षेत्र र महत्त्वपूर्ण बन्दरगाह पुदुचेरीमाथि फ्रान्सेली कब्जा।
१८१४ – द टाइम्स अफ लण्डन पहिलोपटक स्वचालित प्रिन्ट मेसिनबाट छापियो।
१८२१ – पनामाले स्पेनबाट स्वतन्त्रता घोषणा गर्यो।
१८९३ – न्यूजील्याण्डमा राष्ट्रिय चुनाउमा महिलाले पहिलोपटक मतदान गरे।
१९१२ – इस्माइल काद्रीले टर्कीबाट अल्बेनियाको स्वतन्त्रता घोषणा।
१९५६ – चीनका प्रधानमन्त्री चाउ एन लाइ भारत भ्रमणमा आए।
१९६६ – डोमनिकन गणतन्त्रले संविधान अंगीकार गर्यो।
१९९० – चुनाउपछि जोन मेजर बेलायतका प्रधानमन्त्री नियुक्त।
१९९६ – क्याप्टेन इन्द्राणी सिंह एयरबस ए-300 कमाण्ड गर्ने पहिलो महिला बनिन्।
१९९७ – प्रधानमन्त्री आई.के. गुजरालले पदबाट राजीनामा दिए।
१९९९ – एसिया कप हकिमा दक्षिण कोरियाले पाकिस्तानलाई पराजित गर्दै उपाधि जित्यो, भारतले मलेसियालाई हराउँदै कांस्य जित्यो।
२००१ – नेपालले माओवादी समस्या सामना गर्न भारतसँग दुई हेलिकोप्टर माग्यो।
२००२ – क्यानडाले ‘हरकत उल मुजाहिदीन’ र ‘जैश-ए-मोहम्मद’ लाई प्रतिबन्ध लगायो।
२००६ – नेपाली सरकार र माओवादीबीच हतियार व्यवस्थापन सम्बन्धी सम्झौता सम्पन्न।
२००७ – द्वितीय विश्वयुद्धपछि पहिलोपटक चीनका युद्धपोत जापान पठाइए, दुई एशियाली देशबीचका सम्बन्ध सुध्रँदै गए।
२०१२ – सिरियाको राजधानी दमास्कसमा दुई कार बम विस्फोट, ५४ को मृत्यु, १२० घाइते।
जन्म
१९२२ – भगवत झा आजाद – भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसका नेता तथा बिहारका पूर्व मुख्यमन्त्री।
१९२७ – प्रमोद करण सेठी – प्रख्यात भारतीय चिकित्सक।
१९४५ – अमर गोस्वामी – भारतका चर्चित साहित्यकार तथा उपन्यासकार।
निधन
१८९० – ज्योतिबा फुले – भारतका महान् विचारक, समाजसेवी तथा क्रान्तिकारी।
१९६२ – सी डे – बंगालका प्रसिद्ध दृष्टिविहीन गायक।
१९८० – बी. एन. सरकार – प्रसिद्ध भारतीय फिल्म निर्माता तथा ‘न्यू थिएटर्स, कलकत्ता’ का संस्थापक।
१९८१ – शंकर शेष – हिन्दीका प्रख्यात नाटककार तथा चलचित्र कथालेखक।
१९८९ – देवनारायण द्विवेदी – हिन्दीका प्रमुख उपन्यासकारमध्येका एक।
१९९४ – भालजी
पेंढारकर – प्रसिद्ध मराठी फिल्म निर्माता–निर्देशक।
—————
हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी
