मुंबई, 24 ऑक्टोबर, (हिं.स.)। डिजिटल पेमेंट्स क्षेत्रात नवे पाऊल टाकत नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (एनपीसीआय) ने ‘यूपीआय हेल्प’ नावाचा एआय-संचालित सहाय्यक सादर केला आहे. हे साधन वापरकर्त्यांना डिजिटल व्यवहारांशी संबंधित प्रश्नांची तत्काळ उत्तरे देईल, तक्रारींचे निवारण करेल आणि यूपीआय मँडेट व्यवस्थापन अधिक सोपे करेल. सध्या या सेवेची चाचणी सुरू असून ती २१ ऑक्टोबर २०२५ रोजी अधिकृतपणे लाइव्ह झाली आहे.
‘यूपीआय हेल्प’मध्ये तीन महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्ये समाविष्ट आहेत. पहिले म्हणजे, डिजिटल पेमेंटबाबत वापरकर्त्यांना असलेले प्रश्न सोडवणे. या फिचरद्वारे पेमेंटच्या विविध वैशिष्ट्यांबाबत किंवा नियमांविषयी स्पष्ट माहिती मिळेल. दुसरे म्हणजे, व्यवहारांशी संबंधित तक्रारींचे निवारण – वापरकर्ते व्यवहारांची स्थिती तपासू शकतील, तक्रारी लॉग करू शकतील आणि त्यांचा मागोवा घेऊ शकतील. तसेच बँकेला आवश्यक अतिरिक्त माहिती देऊन विवादांचे निराकरण अधिक वेगाने होईल. तिसरे वैशिष्ट्य म्हणजे यूपीआय मँडेट मॅनेजमेंट, ज्याद्वारे वापरकर्ते त्यांच्या ऑटोपे आदेशांना एकाच ठिकाणी पाहू शकतील आणि ‘पॉज’, ‘रिझ्युम’ किंवा ‘रिव्होक’ अशा सोप्या आदेशांद्वारे त्यांचे नियंत्रण करू शकतील.
या नव्या साधनामुळे वापरकर्त्यांना मोठा फायदा होणार आहे. एआय-आधारित बुद्धिमान चॅट सपोर्टमुळे त्यांना व्यवहाराशी संबंधित समस्या चॅटप्रमाणेच सोडवता येतील, तक्रारींची स्थिती तपासता येईल आणि बँकेला थेट माहिती देऊन निराकरणाचा वेग वाढवता येईल. वापरकर्त्यांना त्यांच्या सर्व मँडेट आदेश एकाच ठिकाणी पाहण्याची आणि नियंत्रित करण्याची सुविधा मिळाल्याने त्यांच्या व्यवहारांवर अधिक नियंत्रण मिळेल.
सध्या ‘यूपीआय हेल्प’ सहभागी सदस्य बँकांच्या चॅनेल्सद्वारे आणि डिजीसाथी प्लॅटफॉर्मद्वारे उपलब्ध आहे. भविष्यात ही सेवा थेट यूपीआय अॅप्समध्ये एकत्र केली जाणार आहे. डिजीसाथीवरून यूपीआय हेल्प वापरण्यासाठी वापरकर्त्यांनी गुगलवर ‘डिजीसाथी यूपीआय’ शोधून अधिकृत लिंकवर क्लिक करावे, त्यानंतर डाव्या बाजूला दिसणाऱ्या ‘यूपीआय हेल्प’ पर्यायावर क्लिक करून मोबाईल क्रमांक आणि कॅप्चा भरून लॉगिन करावे.
एनपीसीआय नुसार, सध्या ही सेवा पायलट टप्प्यात असून लवकरच ती सर्व यूपीआय अॅप्समध्ये एकत्र केली जाईल. एआयच्या क्षमतेमुळे यूपीआय हेल्प सतत वापरकर्त्यांच्या अभिप्रायातून शिकत राहील आणि अधिक प्रभावी व वापरकर्ता-अनुकूल होईल.
तज्ञांच्या मते, यूपीआय हेल्प हे भारताच्या डिजिटल अर्थव्यवस्थेसाठी एक गेम-चेंजर ठरू शकते. आतापर्यंत यूपीआयने ऑनलाइन व्यवहारांमध्ये मोठी क्रांती घडवून आणली असली तरी तक्रारींचे निवारण किंवा ऑटोपे व्यवस्थापन यांसारख्या समस्या अनेकदा ग्राहकांसाठी त्रासदायक ठरत होत्या. आता एआय-संचालित या नव्या साधनामुळे ग्राहकांना बँकांच्या हेल्पलाइनवर प्रतीक्षा करण्याची गरज उरणार नाही, तर त्वरित उत्तर आणि निराकरण मिळेल. एनपीसीआयच्या या उपक्रमामुळे डिजिटल पेमेंट्स अधिक सुरक्षित, पारदर्शक आणि वापरकर्ता-केंद्रित होण्याची दिशा स्पष्ट झाली आहे.
—————
हिंदुस्थान समाचार / Suraj Chaugule
