पंतप्रधान मोदी आज ‘कृषी आणि ग्रामीण परिवर्तन’ वेबिनारला संबोधित करणार
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आज व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे ‘कृषी आणि ग्रामीण परिवर्तन’ या विषयावरील अर्थसंकल्पोत्तर वेबिनारला संबोधित करतील. भारताची ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि कृषी मूल्य साखळी मजबूत करण्याच्या धोरणांवर या वेबिनारमध्ये लक्ष केंद्रित केले जाईल. केंद्रीय अर्थसंकल्पातील महत्त्वाच्या घोषणांना कृतीशील धोरणांमध्ये रूपांतरित करण्याच्या सरकारच्या व्यापक प्रयत्नांचा हा कार्यक्रम एक भाग आहे, ज्यामध्ये विविध क्षेत्रांतील भागधारकांना सहभागी करून घेतले जाईल.
या वेबिनारमध्ये धोरणकर्ते, उद्योगपती, तज्ञ आणि उद्योजक एकत्र येऊन कृषी आणि संलग्न क्षेत्रांमधील वाढीच्या संधींवर विचारमंथन करतील. कृषी आणि ग्रामीण परिवर्तन या मध्यवर्ती संकल्पनेखाली, चार प्रमुख क्षेत्रांमधील घडामोडींवर चर्चा करण्यासाठी आठ वेगवेगळ्या सत्रांचे आयोजन करण्यात आले आहे: कृषी, पशुधन आणि दुग्धव्यवसाय, मत्स्यव्यवसाय आणि ग्रामीण उपजीविका.
या चर्चांमधून उत्पादकता वाढवणे, शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे आणि नवोपक्रम, गुंतवणूक तसेच तंत्रज्ञान-आधारित उपायांद्वारे ग्रामीण उद्योजकतेला चालना देण्याचे मार्ग अधोरेखित केले जातील अशी अपेक्षा आहे.
उच्च-मूल्य कृषी आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांवर लक्ष केंद्रित
या वेबिनारचा एक महत्त्वाचा अजेंडा म्हणजे देशांतर्गत आणि जागतिक मागणी असलेल्या पिकांची क्षमता ओळखून उच्च-मूल्य कृषीला प्रोत्साहन देणे. काजू, नारळ, चंदन, अगरवुड, बदाम, अक्रोड आणि पाइन नट्स यांसारख्या पिकांचे उत्पादन वाढवण्यासाठी, मूल्य साखळी सुधारण्यासाठी आणि बाजारपेठेतील संधींचा विस्तार करण्यासाठीच्या धोरणांवर या सत्रांमध्ये चर्चा केली जाईल.
शेतीतील उत्पन्न वाढवण्यासाठी आणि देशाच्या विविध भागांतील शेतकऱ्यांसाठी निर्यात-केंद्रित संधी निर्माण करण्यासाठी ही पिके महत्त्वाची मानली जातात. उच्च-मूल्य लागवडीवर लक्ष केंद्रित करून, सरकारचा उद्देश ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत करणे आणि शाश्वत कृषी पद्धतींना प्रोत्साहन देणे हा आहे.
चर्चेचा आणखी एक महत्त्वाचा विषय म्हणजे ‘भारत विस्तार’ (Bharat Vistaar) ही कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा योजना, जी भारताच्या कृषी क्षेत्राचे आधुनिकीकरण करण्यासाठी तयार केली आहे. हे व्यासपीठ डेटा, तंत्रज्ञान आणि सेवा एकत्रित करून शेतकऱ्यांना उत्तम माहिती, सुधारित बाजारपेठ प्रवेश आणि प्रगत शेती उपाययोजनांसह मदत करेल अशी अपेक्षा आहे.
वेबिनारमधील सहभागी डिजिटल तंत्रज्ञान शेतीमधील निर्णयक्षमता कशी सुधारू शकते, पीक नियोजन कसे वाढवू शकते आणि शेतकऱ्यांना थेट बाजारपेठा व आर्थिक सेवांशी कसे जोडू शकते यावरही विचार करतील.
ग्रामीण उपजीविका आणि संलग्न क्षेत्रांना चालना
पीक उत्पादनाव्यतिरिक्त, वेबिनार सत्रांमध्ये पशुधन, दुग्धव्यवसाय यांसारख्या संलग्न क्षेत्रांमध्ये गुंतवणूक आणि उद्योजकतेला चालना देण्याच्या मार्गांवर चर्चा केली जाईल.
ग्रामीण विकासाला गती: पशुधन, मत्स्यव्यवसाय आणि महिला उद्योजकता
पशुधन, दुग्धव्यवसाय आणि मत्स्यव्यवसाय. हे क्षेत्र ग्रामीण कुटुंबांसाठी अतिरिक्त उत्पन्न मिळवण्यात आणि व्यापक कृषी अर्थव्यवस्थेला पाठिंबा देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
पशुधन मूल्य साखळीत खाजगी क्षेत्राचा सहभाग वाढवणे हा एक महत्त्वाचा विषय असेल. दुग्धव्यवसाय आणि पशुधन-आधारित उद्योगांमध्ये उत्पादकता सुधारणे, पुरवठा साखळी मजबूत करणे आणि नवीन व्यावसायिक संधी निर्माण करण्यावर चर्चा अपेक्षित आहे.
या वेबिनारमध्ये अंतर्गत मत्स्यव्यवसायाला चालना देण्यासाठी जलाशय आणि अमृत सरोवर स्थळांच्या एकात्मिक विकासावरही भर दिला जाईल. या उपक्रमांचा उद्देश शाश्वत जलव्यवस्थापन आणि ग्रामीण रोजगाराला प्रोत्साहन देताना मत्स्य उत्पादन सुधारणे हा आहे.
किनारपट्टीवरील मत्स्यव्यवसाय आणि त्यांच्या मूल्य साखळ्या मजबूत करण्यावरही चर्चा केली जाईल, विशेषतः पायाभूत सुविधा, प्रक्रिया आणि निर्यात क्षमता सुधारण्याच्या दृष्टीने.
ग्रामीण महिला उद्योजकांनी तयार केलेल्या उत्पादनांसाठी बाजारपेठेच्या संधी वाढवणे हा आणखी एक महत्त्वाचा केंद्रबिंदू असेल, जसे की ‘सेल्फ हेल्प एंटरप्रेन्योर्स-मार्केटिंग अव्हेन्यूज फॉर रूरल ट्रान्सफॉर्मेशन’ (SHE-Marts) सारख्या उपक्रमांद्वारे. ही व्यासपीठे स्वयंसहाय्यता गटांना विस्तृत बाजारपेठांशी जोडण्यास आणि ग्रामीण उत्पादनांची व्यावसायिक पोहोच वाढविण्यात मदत करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतात.
अशा उपक्रमांद्वारे, सरकारला महिला उद्योजकांना सक्षम करण्याची, नवीन उपजीविकेच्या संधी निर्माण करण्याची आणि संपूर्ण भारतातील ग्रामीण समुदायांचा आर्थिक सहभाग वाढवण्याची आशा आहे.
