ગાંધીનગર,23 માર્ચ સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટી ઓફ ગુજરાતના હિન્દી વિભાગ અને કેન્દ્રીય હિન્દી સંસ્થાન, આગરા દ્વારા 21 અને 22 માર્ચ 2024ના રોજ ”રામદર્શ મિશ્ર: કથા અને કવિતાની શતાબ્દી ઉપસ્થિતિ” વિષય પર 21 અને 22 માર્ચ 2024ના રોજ બે દિવસીય રાષ્ટ્રીય પરિસંવાદનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. કાર્યક્રમના ઉદ્ઘાટન સત્રના મુખ્ય વક્તા બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીના હિન્દી વિભાગના વડા પ્રો. વશિષ્ઠ અનૂપે કહ્યું કે રામદર્શ મિશ્ર જીવંત અને જીવિત ઇતિહાસનું શક્તિશાળી ઉદાહરણ છે. તેમની ગણતરી સદીના મહાન સર્જકોમાં થાય છે. તેમનું સાહિત્યિક જીવન તમામ પરિભાષાઓને અવગણે છે. તેમણે તેમની રચનાઓમાં પૂરની ભયાનકતાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમણે વિનાશ પછીના જીવન પર પણ લખ્યું છે. મિશ્ર એ તેમની માતાની હિંમત અને આશાઓ વિશે વાત કરી છે. તેમની આત્મકથાઓ, ડાયરીઓ, સંસ્મરણો, વાર્તાઓ અને નવલકથાઓની સાથે તેમણે ગીતો અને ગઝલ પણ લખી હતી. તેઓ કોઈ પણ ક્ષેત્રમાં સીમિત રહેવાના લેખક નથી. કાર્યક્રમના અધ્યક્ષસ્થાને યુનિવર્સિટીના કુલપતિ પ્રો. રમાશંકર દૂબેએ કહ્યું કે રાષ્ટ્રીય કવિ રામધારી સિંહ ”દિનકર”ની જેમ રામદર્શ મિશ્રની કવિતાઓ પણ હુંકાર કરે છે. તેમણે રામદર્શ મિશ્રના સાત દાયકાના સાહિત્યિક જીવનને પ્રેરણાદાયી ગણાવ્યું હતું. આ પ્રસંગે, હિન્દીના મહત્વને રેખાંકિત કરતા, તેમણે પં. મદન મોહન માલવીય પર સ્વ- લિખિત પંક્તિઓ દ્વારા યુવાનોને સંબોધિત કર્યા. તેમણે કહ્યું કે રામદર્શ મિશ્ર એવા કવિઓમાંના એક છે જેમણે આઝાદી પહેલા અને પછી સમાજમાં આવેલા ફેરફારોને નિહાળ્યા અને રચનાઓ લખી હતી.
આ સેમિનારના મુખ્ય અતિથિ રામદર્શ મિશ્રની પુત્રી અને દિલ્હી યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર સ્મિતા મિશ્રએ જણાવ્યું હતું કે પિતા પરોપકારી પાત્રથી સમૃદ્ધ છે. તેમણે કહ્યું કે પિતાના સાહિત્ય સર્જનમાં માતાનો પણ ફાળો છે. સેમિનારનું સ્વાગત પ્રવચન CUG હિન્દી વિભાગના વડા પ્રો. સંજીવ દૂબેએ પ્રસ્તુત કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે રામદર્શ મિશ્રએ સંવેદનશીલતા પેદા કરવાનું કામ કર્યું છે. હાલની પેઢીએ તેમની પાસેથી શીખવાની જરૂર છે. સેમિનારનો પરિચય આપતાં કન્વીનર ડો.ગજેન્દ્ર મીણાએ જણાવ્યું હતું કે મિશ્રાએ સમાજમાં ચેતના જગાડવાનું કામ કર્યું છે. તેમના લખાણો શાશ્વત છે. CUG ના ભાષા સાહિત્ય અને સંસ્કૃતિ અધ્યયન સંસ્થાનના ડીન પ્રો. બાલાજી રંગનાથને કહ્યું કે રામદર્શ મિશ્ર એ તેમના કાર્યો દ્વારા સામાજિક સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવવાનું કામ કર્યું છે. અમદાવાદની સેન્ટ્રલ હિન્દી સંસ્થાના પ્રાદેશિક નિયામક ડૉ.સુનિલ કુમારે આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો. ડો.પ્રેમલતા દેવીએ મંચનું સંચાલન કર્યું હતું.
રામદર્શ મિશ્ર સાથે ઓનલાઈન સંવાદ: આ બે દિવસીય સેમિનારના પ્રથમ દિવસે વરિષ્ઠ સાહિત્યકાર ડો. ઓમ નિશ્ચલની રામદર્શ મિશ્રા સાથે વાતચીત થઈ હતી જેનું જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ચર્ચાનું સંકલન પ્રો. સંજીવ દૂબેએ કર્યું હતું. સેમિનારમાં અનુક્રમે રામદર્શ મિશ્રની કવિતાઓ, વાર્તાઓ, નવલકથાઓ અને રામદર્શ મિશ્રના નોન- ફિક્શન ગદ્ય વિષયો પર ચાર ટેકનિકલ સત્રોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સત્રની અધ્યક્ષતા દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી હિન્દી વિદ્વાનો દ્વારા કરવામાં આવી હતી. કન્વીનર ડો.ગજેન્દ્ર મીનાએ જણાવ્યું હતું કે સેમિનારમાં દેશભરમાંથી અનેક વિદ્વાનો, સંશોધકો અને વિદ્યાર્થીઓએ ભાગ લીધો હતો.
