મધ્ય પૂર્વ એક નવા સંકટમાં ઘેરાઈ ગયું જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇઝરાયેલે ઇરાન પર સંકલિત લશ્કરી હુમલો કર્યો, જેમાં મુખ્ય લશ્કરી સ્થાપનો, મિસાઇલ ઉત્પાદન સુવિધાઓ અને તેહરાનમાં ઇરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીની ઓફિસ નજીકના સ્થળોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. ઇરાન પર યુએસ-ઇઝરાયેલના આ સંકલિત લશ્કરી હુમલાને તાજેતરના વર્ષોમાં મધ્ય પૂર્વમાં તણાવના સૌથી નોંધપાત્ર વધારામાંથી એક તરીકે જોવામાં આવે છે.
યુએસ ઓપરેશનને સત્તાવાર રીતે “એપિક ફ્યુરી” નામ આપવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે ઇઝરાયેલના સમાંતર અભિયાનનું કોડ-નામ “રોરિંગ લાયન” હતું. આ હુમલા વોશિંગ્ટન, તેલ અવીવ અને તેહરાન વચ્ચે તીવ્ર વધારો દર્શાવે છે, જેનાથી વ્યાપક પ્રાદેશિક સંઘર્ષની ચિંતાઓ વધી છે.
તેહરાનમાં ખામેનીની ઓફિસ નજીક પ્રથમ હુમલાની જાણ
આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓ અનુસાર, તેહરાનના મધ્યમાં ખામેનીની ઓફિસ નજીક પ્રથમ મોટો વિસ્ફોટ થયો હતો. ઇરાની સરકારી મીડિયાએ રાજધાનીમાં અનેક વિસ્ફોટોની જાણ કરી હતી, જેમાં વિવિધ જિલ્લાઓમાંથી ગાઢ ધુમાડો નીકળતો જોવા મળ્યો હતો.
એક અધિકારીએ બાદમાં રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે હુમલા પહેલા આયાતુલ્લાહ ખામેનીને તેહરાનની બહાર સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવામાં આવ્યા હતા. જાનહાનિ કે માળખાકીય નુકસાનના તાત્કાલિક કોઈ પુષ્ટિ થયેલા અહેવાલો નહોતા.
હુમલા બાદ, ઇઝરાયેલે ઇરાન તરફથી બદલો લેવાના મિસાઇલ અથવા ડ્રોન હુમલાના ભય વચ્ચે તેની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી સક્રિય કરી.
*ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા “ઇરાનમાં મુખ્ય લશ્કરી કાર્યવાહી”ની જાહેરાત*
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરાયેલા એક વીડિયો સંદેશમાં લશ્કરી કાર્યવાહીની પુષ્ટિ કરી હતી, જેમાં તેમણે જાહેર કર્યું હતું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે “ઇરાનમાં મુખ્ય લશ્કરી કાર્યવાહી” શરૂ કરી છે.
ફ્લોરિડાના પામ બીચમાં આવેલા માર-એ-લાગોથી બોલતા, ટ્રમ્પે તેહરાન પર પરમાણુ હથિયારો અને અમેરિકન પ્રદેશ પર હુમલો કરી શકે તેવી લાંબા અંતરની મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ વિકસાવવાનું ચાલુ રાખવાનો આરોપ મૂક્યો હતો.
“અમે તેમને પરમાણુ હથિયારોની તેમની દૂષિત શોધ ફરી શરૂ ન કરવા ચેતવણી આપી હતી. અમે વારંવાર સોદો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. ઇરાને તેમની પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓ છોડી દેવાની દરેક તક નકારી કાઢી,” ટ્રમ્પે કહ્યું.
ઓપરેશનના સંભવિત માનવીય ખર્ચને સ્વીકારતા, તેમણે નોંધ્યું, “બહાદુર અમેરિકન નાયકોના જીવ જઈ શકે છે, અને આપણને જાનહાનિ થઈ શકે છે. યુદ્ધમાં આવું ઘણીવાર થાય છે.”
*સાયરન વાગતા મધ્ય પૂર્વમાં હવાઈ ક્ષેત્રો બંધ*
ઇરાન પર યુએસ-ઇઝરાયેલના સંકલિત હુમલાઓએ મધ્ય પૂર્વમાં તાત્કાલિક સુરક્ષા પગલાં શરૂ કર્યા, જેમાં સંભવિત બદલો લેવાના ભય સામે સાવચેતીના ભાગરૂપે અનેક દેશોએ તેમના હવાઈ ક્ષેત્રો બંધ કરી દીધા. તેહરાનમાં પ્રથમ વિસ્ફોટોની જાણ થયાના થોડા સમય પછી ઇરાકના પરિવહન મંત્રાલયે ઇરાકી હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કરવાની જાહેરાત કરી.
સંયુક્ત આરબ અમીરાતે પણ તેનું અનુકરણ કર્યું, પ્રાદેશિક અનિશ્ચિતતા વધવાને કારણે હવાઈ ટ્રાફિક સ્થગિત કર્યો.
ઇઝરાયેલમાં, ઇઝરાયેલ એરપોર્ટ્સ ઓથોરિટીએ પુષ્ટિ કરી કે દેશનું હવાઈ ક્ષેત્ર સંપૂર્ણપણે બંધ હતું, જેમાં આવતી ફ્લાઇટ્સને વાળવામાં આવી હતી અને મુસાફરોને નિયુક્ત સુરક્ષિત વિસ્તારોમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા. જોર્ડનમાં પણ સાયરન વાગવાના અહેવાલ મળ્યા હતા, જે સરકારો સંભવિત મિસાઈલ અથવા ડ્રોન હુમલાઓ માટે તૈયારી કરી રહી હોવાથી ઉચ્ચ ચેતવણી સ્તરનો સંકેત આપે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓના અહેવાલો દર્શાવે છે કે ઇરાનની સરહદોની બહાર, જેમાં અબુ ધાબી, દોહા અને કુવૈતમાં પણ વિસ્ફોટો સંભળાયા હતા, જેનાથી પ્રાદેશિક ફેલાવાની ચિંતાઓ વધી હતી. યમનના ઇરાન-સમર્થિત હુથી બળવાખોરોએ પણ લાલ સમુદ્ર કોરિડોરમાં શિપિંગ પર હુમલા ફરી શરૂ કરવાની યોજના જાહેર કરી હતી, જેનાથી દરિયાઈ સુરક્ષા અને વૈશ્વિક વેપાર માર્ગો પર નવી ચિંતાઓ ઊભી થઈ હતી.
*ખાડીમાં યુએસ સૈન્યનો વિશાળ જમાવડો*
આ હુમલાઓ મધ્ય પૂર્વમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા સૈન્ય ગતિશીલતામાં વધારો થયાના અઠવાડિયા પછી થયા હતા.
એરક્રાફ્ટ કેરિયર યુએસએસ અબ્રાહમ લિંકન અને ત્રણ ગાઇડેડ-મિસાઇલ ડિસ્ટ્રોયર જાન્યુઆરીના અંતમાં આ પ્રદેશમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. થોડા સમય પછી, વિશ્વનું સૌથી મોટું એરક્રાફ્ટ કેરિયર, યુએસએસ ગેરાલ્ડ આર. ફોર્ડ, ચાર ડિસ્ટ્રોયર સાથે, કેરેબિયનથી ભૂમધ્ય સમુદ્ર તરફ આગળ વધ્યું.
આ તૈનાતીઓએ પ્રદેશમાં 10,000 થી વધુ યુએસ સૈનિકોનો ઉમેરો કર્યો, જે કતારના અલ ઉદેદ એર બેઝ પર પહેલેથી જ તૈનાત દળોને પૂરક બનાવ્યા. સંભવિત વિસ્તૃત લડાઇ કામગીરીને ટેકો આપવા માટે સેંકડો ફાઇટર જેટ અને સહાયક વિમાનો પણ ગોઠવવામાં આવ્યા હતા.
અનિશ્ચિત વ્યૂહાત્મક પરિણામ વચ્ચે મધ્ય પૂર્વ તણાવમાં
ઇરાને “ભારે પ્રતિક્રિયા” ની ચેતવણી આપી હતી અને ત્યારબાદ બદલો લેવા માટે મિસાઈલ હુમલાઓ કર્યા હતા, જે દર્શાવે છે કે આ સંઘર્ષ મર્યાદિત રહી શકે નહીં. પ્રાદેશિક હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ થવા, સૈન્યની ઉચ્ચ ચેતવણીઓ અને ભૂમધ્ય સમુદ્ર અને ખાડીમાં યુએસ નૌકાદળની મુખ્ય સંપત્તિઓ તૈનાત હોવા છતાં, સુરક્ષા વાતાવરણ અસ્થિર રહે છે.
જ્યારે વોશિંગ્ટને આ ઓપરેશનને ઇરાનના કથિત પરમાણુ અને મિસાઈલ કાર્યક્રમોના જવાબ તરીકે રજૂ કર્યું છે, ત્યારે આ હુમલાઓનો વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ઉદ્દેશ્ય સ્પષ્ટપણે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યો નથી. તે અનિશ્ચિત રહે છે કે શું આ કાર્યવાહી એક માપદંડિત અવરોધક પગલાં, મર્યાદિત શિક્ષાત્મક હુમલો, અથવા સતત સૈન્ય અભિયાનનો પ્રારંભિક તબક્કો તરીકે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.
