মুখ্যমন্ত্ৰী ৰেখা গুপ্তাই দাঙি ধৰিলে দিল্লীৰ ১.০৩ লাখ কোটি টকাৰ ‘সেউজ বাজেট’
নতুন দিল্লী, ২৪ মাৰ্চ, ২০২৬
মুখ্যমন্ত্ৰী ৰেখা গুপ্তাই বিধানসভাত দিল্লী বাজেট ২০২৬-২৭ দাঙি ধৰে, য’ত ১,০৩,৭০০ কোটি টকাৰ মুঠ ব্যয়ৰে এক বিস্তৃত উন্নয়নৰ ৰূপৰেখা প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বাজেটখন দিল্লীৰ প্ৰথম “সেউজ বাজেট” হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, য’ত বহনক্ষমতা, আন্তঃগাঁথনি আৰু সৰ্বাংগীন বিকাশৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।
ভাষণৰ আৰম্ভণিতে মুখ্যমন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয় যে দিল্লীৰ শক্তি ইয়াৰ স্থিতিস্থাপকতা আৰু নিজকে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ ক্ষমতাত নিহিত আছে। তেওঁ লগতে কয় যে চহৰখনে এতিয়া পৰিৱৰ্তনৰ এক নতুন পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰিছে, য’ত নীতিসমূহ কেৱল ঘোষণাতে সীমাবদ্ধ নহয়, বৰং ইয়াৰ পৰা জোখযোগ্য ফলাফল লাভ কৰা যাব। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে চৰকাৰে বিকাশ আৰু শাসন ব্যৱস্থা ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ এক “ত্ৰিপল ইঞ্জিন” পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিছে।
শক্তিশালী অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু বিত্তীয় স্থিতি
বাজেট উপস্থাপনত দিল্লীৰ শক্তিশালী অৰ্থনৈতিক গতিপথৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হয়। অৰ্থনৈতিক সমীক্ষা অনুসৰি, চহৰখনে বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰীয় গড়তকৈ আগবাঢ়ি আছে।
দিল্লীৰ মুঠ ৰাজ্যিক ঘৰুৱা উৎপাদন (GSDP) ২০২৪-২৫ বৰ্ষত ৮.৯ শতাংশ বিকাশৰ হাৰৰে ১২.১৩ লাখ কোটি টকাত উপনীত হৈছে। ই ২০২৫-২৬ বৰ্ষত ১৩.২৭ লাখ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। ৰাষ্ট্ৰীয় জিডিপিত দিল্লীৰ অৱদান ৩.৭২ শতাংশ হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে, আনহাতে জনমূৰি আয় ৫.৩ লাখ টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।
চৰকাৰে ৯,০৯২ কোটি টকাৰ ৰাজহ উদ্বৃত্তৰ অনুমান কৰিছে, যি এক সুস্থিৰ বিত্তীয় স্থিতি আৰু উন্নত বিত্তীয় ব্যৱস্থাপনাক প্ৰতিফলিত কৰে।
বাজেটৰ গঠন আৰু ৰাজহৰ উৎস
১,০৩,৭০০ কোটি টকাৰ মুঠ বাজেট বিভিন্ন উৎসৰ জৰিয়তে বিত্তীয় সাহায্য লাভ কৰিব। কৰ ৰাজহে সৰ্বাধিক অংশ হিচাপে ৭৪,০০০ কোটি টকা অৰিহণা যোগাব বুলি আশা কৰা হৈছে। অ-কৰ ৰাজহ ৯০০ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।
কেন্দ্ৰীয় পৃষ্ঠপোষকতাত চলা আঁচনিসমূহে ৩,৯৩১ কোটি টকা অৰিহণা যোগাব, আনহাতে কেন্দ্ৰীয় পথ পুঁজিৰ পৰা ৫৯১ কোটি টকা আহিব। চৰকাৰে বজাৰ ঋণৰ জৰিয়তে ১৬,৭০০ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিব। অতিৰিক্ত পুঁজিৰ ভিতৰত কেন্দ্ৰীয় অনুদান হিচাপে ২,৫৭০ কোটি টকা আৰু SASCI আঁচনিৰ অধীনত ২,৫০০ কোটি টকা অন্তৰ্ভুক্ত আছে।
ব্যয়ৰ গাঁথনিত ৭০.৩ শতাংশ ৰাজহ ব্যয় আৰু ২৯.৭ শতাংশ মূলধনী ব্যয় অন্তৰ্ভুক্ত আছে, যি কাৰ্য্যকৰী প্ৰয়োজন আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সম্পদ সৃষ্টিৰ মাজত ভাৰসাম্য নিশ্চিত কৰে।
সেউজ বাজেট: বহনক্ষমতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব
বাজেটৰ এক প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ পৰিৱেশগত গুৰুত্ব। প্ৰথমবাৰৰ বাবে দিল্লীয়ে এক “সেউজ বাজেট” দাঙি ধৰিছে, য’ত মুঠ ব্যয়ৰ প্ৰায় ২১ শতাংশ অৰ্থাৎ ২২,২৩৬ কোটি টকা পৰিৱেশগত পদক্ষেপৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰা হৈছে।
মুখ্য পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ, আৱৰ্জনাৰ পৰা শক্তি উৎপাদন কেন্দ্ৰৰ সম্প্ৰসাৰণ, কাৰ্বন ক্ৰেডিট কাৰ্যসূচী আৰু নগৰীয়া বনাঞ্চলৰ বিকাশ অন্তৰ্ভুক্ত।
দিল্লীৰ সৰ্বাংগীন উন্নয়নৰ বাবে বৃহৎ বাজেট ঘোষণা
এই পদক্ষেপসমূহে বায়ুৰ মানদণ্ড উন্নত কৰা আৰু বহনক্ষম নগৰীয়া জীৱন ধাৰণৰ প্ৰচাৰ কৰাৰ লক্ষ্য লৈছে।
আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন আৰু নগৰীয়া বৃদ্ধি
আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে আছে। দিল্লী পৌৰ নিগমৰ বাবে ১১,২৬৬ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে, আনহাতে লোক নিৰ্মাণ বিভাগৰ বাবে ৫,৯২১ কোটি টকা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।
নগৰ উন্নয়ন প্ৰকল্পসমূহে ৭,৮৮৭ কোটি টকা লাভ কৰিব, লগতে ট্ৰান্স যমুনা উন্নয়ন ব’ৰ্ডৰ বাবে (৩০০ কোটি টকা), অননুমোদিত কলনীসমূহৰ বাবে (৮০০ কোটি টকা), আৰু দিল্লী গ্ৰাম্য উন্নয়ন ব’ৰ্ডৰ বাবে (৭৮৭ কোটি টকা) অতিৰিক্ত আৱণ্টন কৰা হৈছে।
চৰকাৰে ১,৩৯২ কোটি টকা আৱণ্টন কৰি ৭৫০ কিলোমিটাৰ পথ পুনৰ নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰিছে, লগতে সংযোগ উন্নত কৰিবলৈ নতুন ফ্লাইঅ’ভাৰ, আণ্ডাৰপাছ আৰু কৰিডৰ নিৰ্মাণ কৰিব।
জল যোগান আৰু অনাময় ব্যৱস্থাৰ উন্নতি
জল আৰু অনাময় আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰিবলৈ দিল্লী জল ব’ৰ্ডক ৯,০০০ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে। পৰিকল্পনাসমূহত নতুন জল বিশুদ্ধকৰণ কেন্দ্ৰ স্থাপন আৰু ৮১৪ MGD ৰ পৰা ১৫০০ MGD ৰ দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্যলৈ নলা-নৰ্দমাৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা অন্তৰ্ভুক্ত।
স্বাস্থ্যসেৱাৰ সম্প্ৰসাৰণ
স্বাস্থ্যসেৱা খণ্ডৰ বাবে ১২,৬৪৫ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে। বাজেটত নতুন চিকিৎসালয়, ICU সুবিধাৰ সম্প্ৰসাৰণ, আৰু স্বাস্থ্যসেৱা শক্তিশালী কৰাৰ পৰিকল্পনা অন্তৰ্ভুক্ত।
মুখ্য পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত PM-JAY আঁচনিৰ সম্প্ৰসাৰণ, ৭৫০ টা আৰোগ্য মন্দিৰ স্থাপন, আৰু নৱজাতকৰ স্বাস্থ্য পৰীক্ষাৰ বাবে “ANMOL” আঁচনিৰ শুভাৰম্ভ অন্তৰ্ভুক্ত।
শিক্ষা আৰু দক্ষতা বিকাশ
শিক্ষাই সৰ্বাধিক আৱণ্টন লাভ কৰিছে, ১৯,১৪৮ কোটি টকা। বাজেটত নতুন বিদ্যালয় ভৱন নিৰ্মাণ, ডিজিটেল শ্ৰেণীকোঠা সম্প্ৰসাৰণ, আৰু শৈক্ষিক আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।
পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত ৮,৭৭৭ টা স্মাৰ্ট শ্ৰেণীকোঠা, ছাত্ৰীসকলৰ বাবে বিনামূলীয়া চাইকেল, মেধাৱী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে লেপটপ, আৰু ITI আৰু দক্ষতা বিকাশ কাৰ্যসূচীৰ সম্প্ৰসাৰণ অন্তৰ্ভুক্ত।
সামাজিক কল্যাণ আৰু নাৰী সৱলীকৰণ
চৰকাৰে সামাজিক কল্যাণৰ বাবে ২,৩৯২ কোটি টকা আৰু মহিলা আৰু শিশু বিকাশৰ বাবে ৭,৪০৬ কোটি টকা আৱণ্টন কৰিছে।
মুখ্য পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত মহিলাসকলৰ বাবে বিনামূলীয়া বাছ যাত্ৰা, “লখপতি বিটিয়া” আঁচনি, আৰু মহিলা অটো আঁচনি (দুৰ্গা) অন্তৰ্ভুক্ত, যাৰ লক্ষ্য হৈছে মহিলাসকলৰ বিত্তীয় স্বাধীনতা আৰু সুৰক্ষা বৃদ্ধি কৰা।
পৰিবহন আৰু সংযোগ
পৰিবহন খণ্ডৰ বাবে ৮,৩৭৪ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে। চৰকাৰে ৬,১৩৯ খন নতুন ইলেক্ট্ৰিক বাছ প্ৰৱৰ্তন, মেট্ৰ’ সংযোগ সম্প্ৰসাৰণ, EV নীতি ২.০ ৰূপায়ণ, আৰু আঞ্চলিক দ্ৰুত পৰিবহন ব্যৱস্থা কৰিডৰ বিকাশৰ পৰিকল্পনা কৰিছে।
শাসন সংস্কাৰ আৰু ডিজিটেল পদক্ষেপ
বাজেটত মিনি সে’ৰ দৰে শাসন সংস্কাৰ অন্তৰ্ভুক্ত…
উন্নয়নৰ নতুন দিগন্ত: ডিজিটেলকৰণ, উদ্যোগ আৰু পৰ্যটনত গুৰুত্ব
১৩খন জিলাত সচিবালয়, ভূমি অভিলেখৰ ডিজিটেলকৰণ, সংহত বিত্তীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰণালী (IFMS) ৰূপায়ণ, আৰু কাগজবিহীন পঞ্জীয়ন প্ৰক্ৰিয়া।
উদ্যোগ, ষ্টাৰ্টআপ আৰু পৰ্যটন উন্নয়ন
চৰকাৰে MSME, গুদামঘৰ, ছেমিকণ্ডাক্টৰ উন্নয়ন আৰু ড্ৰোন প্ৰযুক্তিক সমৰ্থন কৰিবলৈ নীতি প্ৰস্তাৱ কৰিছে।
পৰ্যটনৰ বাবে ৪১২ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছে, যাৰ জৰিয়তে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আয়োজন কৰা, দিল্লীৰ ব্ৰেণ্ডিং শক্তিশালী কৰা আৰু ঐতিহ্যপূৰ্ণ আন্তঃগাঁথনিৰ উন্নয়ন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।
