লোকেশ চন্দ্ৰ ডুবে
১৯৯৫ চনত মুক্তি পোৱা আমিৰ খান আৰু উৰ্মিলা মাটোণ্ডকাৰৰ কাল্ট ক্লাছিক ছবি ‘ৰংগীলা’ পুনৰ ডাঙৰ পৰ্দালৈ আহিব। প্ৰায় ৩০ বছৰৰ পাছত এই আইকনিক ছবিখন পুনৰ ছবিগৃহত মুক্তি লাভ কৰিছে। আৰ ডি বৰ্মনৰ সংগীত, এ.আৰ. ৰহমানৰ বেকগ্ৰাউণ্ড স্কোৰ, আমিৰ আৰু উৰ্মিলাৰ অন-স্ক্ৰীণ কেমিষ্ট্ৰী, আৰু ৰাম গোপাল বৰ্মাৰ অনন্য পৰিচালক শৈলীয়ে এই ছবিখনক ৯০ দশকৰ অন্যতম স্মৰণীয় ছবি হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল। এই বিশেষ সময়ত ছবিখনৰ পৰিচালক ৰাম গোপাল বৰ্মাই ‘হিন্দুস্থান সমাচাৰ’ৰ সৈতে একান্তভাৱে বাৰ্তালাপ কৰে। এই বিশেষ অনুষ্ঠানত তেওঁ কেৱল ‘ৰংগীলা’ৰ পুনৰ মুক্তিৰ বিষয়ে নিজৰ অনুভৱ ব্যক্ত কৰাই নহয়, তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ কেৰিয়াৰ, পৰিৱৰ্তিত চিনেমাৰ যুগ আৰু দক্ষিণ বনাম বলীউডৰ বিতৰ্কৰ বিষয়েও মুকলিকৈ কয়।
পিছলৈ উভতি চালে ৰংগীলা’ৰ আপোনাৰ কেৰিয়াৰৰ বাবে গুৰুত্ব কি?
কিছুমান ছবি সঁচাকৈয়ে কালজয়ী। যি যুগত সেয়া নাচাওক কিয়, প্ৰতিবাৰেই একেধৰণৰ আনন্দ আৰু মনোৰঞ্জন পায়। এই ছবিখনৰ কাহিনী আৰু চৰিত্ৰসমূহে প্ৰথমবাৰৰ দৰেই দৰ্শকৰ সৈতে এতিয়াও সংযোগ স্থাপন কৰে। ইয়াৰ গীতসমূহৰ ৰচনা আৰু ইয়াৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ সৌন্দৰ্য্যই ইয়াৰ সময়ত এক নতুন মাপকাঠী স্থাপন কৰিছিল। এই ছবিখনক সফল কৰি তোলাই নহয়, ক্লাছিক মৰ্যাদালৈও উন্নীত কৰিবলৈ বহুতো সৃষ্টিশীল উপাদান একত্ৰিত হৈছে।
এই প্ৰকল্পৰ সৈতে এ আৰ ৰহমানক জড়িত কৰাৰ সিদ্ধান্ত কেনেকৈ লোৱা হ’ল বুজাব পাৰিবনে?
‘ৰংগীলা’ৰ আগতেও ৰহমানৰ কাম শুনিছিলোঁ, সঁচা কথা ক’বলৈ গ’লে তেওঁৰ সংগীতৰ গাঁথনি আৰু ছন্দই মোক সদায় আচৰিত কৰি তুলিছিল। ৰহমানৰ সুৰৰ সতেজতা আৰু পৰীক্ষা-নিৰীক্ষামূলক স্পৰ্শৰ কোনো তুলনা নাই। এই কাৰণেই মই আৰম্ভণিৰে পৰাই তেওঁৰ দ্বাৰা এই ছবিখনৰ সংগীত ৰচনা কৰিবলৈ অতি আগ্ৰহী আছিলো। সংগীত প্ৰক্ৰিয়াত মই কেতিয়াও হস্তক্ষেপ কৰা নাছিলো কাৰণ মোৰ বিশ্বাস আছিল যে ৰহমানে যি সৃষ্টি কৰিব সেয়া চমৎকাৰ হ’ব। আৰু ঠিক তেনেকুৱাই হৈছিল। ‘ৰংগীলা’ৰ সংগীত ইমানেই হিট হৈছিল যে তাৰ পৰা স্পষ্ট যে সেই সময়ত ৰহমানে সৃষ্টি কৰা যাদু সম্ভৱত আৰু কেতিয়াও পুনৰাবৃত্তি হোৱাৰ সম্ভাৱনা ক্ষীণ।
আজিৰ চিনেমাৰ পৰিৱেশতো যদি একেই কাহিনী কোৱা হয়, তেন্তে কি পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিব?
‘ৰংগীলা’ৰ কাহিনীটো প্ৰতিটো যুগত সমানে প্ৰাসংগিক আৰু সম্পৰ্কীয়, গতিকে ইয়াৰ কোনো পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন নাই বুলি মই ভাবো। মই ব্যক্তিগতভাৱে ছিকুৱেল নিবিচাৰিম বা পুনৰ সৃষ্টি কৰাৰ চেষ্টা নকৰো। এই ছবিখনৰ আত্মা নিহিত হৈ আছে ইয়াৰ অভিনেতা, সংগীত আৰু সেই যুগৰ সুকোমলতা, যিটো পুনৰ সৃষ্টি কৰাটো কঠিন। দৰ্শকে হয়তো এই কাহিনীটো নতুন অভিনেতা-অভিনেত্ৰীৰ সৈতে চাব নিবিচাৰিব, কাৰণ তেওঁলোকৰ বাবে ‘ৰংগীলা’যি ৰূপত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল সেয়া নিখুঁত।
আজিৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলে হিন্দী চিনেমাত প্ৰত্যাহ্বান লোৱা বা নতুন নতুন বস্তুৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিবলৈ ভয় কৰে নেকি?
নিজৰ কথা ক’বলৈ গ’লে মই কেতিয়াও প্ৰত্যাহ্বান (ৰিস্ক) হিচাপে ছবি নিৰ্মাণ কৰা নাই। প্ৰতিটো প্ৰজেক্ট মোৰ বাবে, কাহিনীটোৰ ওপৰত, মোৰ দলটোৰ ওপৰত, আৰু মোৰ সৃষ্টিশীল অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত এক প্ৰকাৰৰ আত্মবিশ্বাস আছিল। ইয়াৰ বিপৰীতে বাৰে বাৰে একে ধৰণৰ ছবি নিৰ্মাণ কৰাসকলেই আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰিস্ক লৈছে। আজিৰ দৰ্শকসকল অতি বিবেচনাশীল আৰু তেওঁলোকৰ ৰুচি অহৰহ সলনি হৈ থাকে। এই কাৰণেই প্ৰায় ৯০ শতাংশ ছবি বক্স অফিচত বিফল হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল এই উদ্যোগটোত কোনো সূত্ৰ বা ধাৰাটোৰ সফলতাৰ কোনো নিশ্চয়তা নাই। মৌলিকতা আৰু সততাই মূল কথা।
‘কান্তৰা’ৰ সফলতাৰ পিছত হিন্দী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলে দক্ষিণ ভাৰতীয় চিনেমাৰ পৰা শিকিব লাগেনে? আপুনি এই বিষয়ে টুইট কৰিছিল, ইয়াৰ আঁৰত আপোনাৰ চিন্তাধাৰা কি আছিল?
আচলতে উজনিত নিৰ্মিত বহু ছবিও আশা কৰা ধৰণে ভাল নহয়। প্ৰায়ে আমি ধৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা ৰাখোঁ যে তাত থকা প্ৰতিখন ছবিয়েই সফল বা ভাল ছবিৰ আধাৰত উৎকৃষ্ট, কিন্তু এইটো সঁচা নহয়। হয়, ঋষব শ্বেট্টী আৰু সন্দীপ ভাংগা ৰেড্ডীৰ দৰে কেইজনমান নিৰ্বাচিত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাই মৌলিক, নতুন আৰু সৃষ্টিশীল বিষয়বস্তু সৃষ্টি কৰি আছে, কিন্তু এইবোৰ অতি সীমিত উদাহৰণ। মুম্বাইৰ কৰ্পৰেট প্ৰডাকচন কোম্পানীত প্ৰায়ে ১০ জন লোকে একেলগে বহি ছবি এখনৰ প্ৰতিটো দিশৰ সিদ্ধান্ত লয়। মোৰ অভিজ্ঞতাই দেখুৱাইছে যে ইয়াৰ ফলত সৃষ্টিশীলতাক স্তব্ধ হৈ পৰে, আৰু সিদ্ধান্তবোৰ প্ৰায়ে ছবিখনৰ বাবে সঠিক বিবেচিত নহয়।
ইয়াৰ বিপৰীতে যেতিয়া এজন প্ৰতিভাৱান পৰিচালকে অকলে বা সৰু গোটৰ সৈতে কাম কৰে তেতিয়া তেওঁলোকে সঁচাকৈয়ে অনন্য আৰু অসাধাৰণ কিবা এটা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। মোৰ বিশ্বাস সৰ্বোত্তম পন্থা হ’ল পৰিচালকজনক সম্পূৰ্ণ সৃষ্টিশীল স্বাধীনতা দিয়া যাতে তেওঁলোকে নিজৰ কাহিনী আৰু দৃষ্টিভংগী সম্পূৰ্ণৰূপে উপলব্ধি কৰিব পাৰে। পিছলৈ প্ৰডাকচন টিমে ব্যৱসায় আৰু বিপণনৰ দৰে দিশৰ ওপৰত পৰামৰ্শ আৰু সিদ্ধান্ত ল’ব পাৰে। সৃষ্টিশীল স্বাধীনতা আৰু ব্যৱসায়িক ইনপুটৰ এই ভাৰসাম্য ছবিখনৰ মানদণ্ড আৰু সফলতা দুয়োটাৰে বাবে আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ হ’ব পাৰে।
হিন্দুস্থান সমাচাৰ / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া
