হিন্দী চিনেমাৰ সাহসী আৰু সাহসী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা অনুৰাগ কাশ্যপে পুনৰবাৰ দৰ্শকৰ মাজলৈ ঘূৰি আহিছে তেওঁৰ নতুন ছবি নিশাঞ্চিৰে। বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ পৰ্দাত প্ৰায়ে অকথিত আৰু অস্বাভাৱিক চৰিত্ৰ আৰু কাহিনীক জীৱন্ত কৰি তুলিছে। অসুবিধা আৰু সমালোচনাৰ মাজতো তেওঁ সদায় নিজৰ দৃষ্টিভংগী আৰু শৈলী বজাই ৰাখি চিনেমাক নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰি আহিছে। তেওঁৰ কথাত আৱেগৰ গভীৰতা আৰু তেওঁৰ অভিজ্ঞতাৰ সত্যতা প্ৰতিফলিত হয়। তেওঁ নিজৰ কেৰিয়াৰৰ প্ৰত্যাহ্বান, উদ্যোগটোৰ জটিলতা, আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ অদৃশ্য শ্ৰমৰ বিষয়ে স্পষ্টভাৱে শ্বেয়াৰ কৰিছে।
অনুৰাগ কাশ্যপে হিন্দুস্থান সমাচাৰ সৈতে এক আছুতীয়া সাক্ষাৎকাৰত কথা পাতিছিল, য’ত তেওঁ কেৱল নিশাঞ্চি নিৰ্মাণ আৰু কাহিনীটোৰ আঁৰৰ সংগ্ৰামৰ বিষয়ে মুকলিকৈ কোৱাই নহয়, চিনেমাত নিজৰ যাত্ৰাৰ বিষয়েও শ্বেয়াৰ কৰিছিল।
প্ৰশ্ন–ঐশ্বৰ্য থাকৰে কেনেকৈ নিশাঞ্চিৰ অংগ হৈ পৰিল?
এবাৰ ঐশ্বৰ্যৰ শ্ব’ৰিল দেখিছিলো। ইয়াত মনোজ বাজপেয়ীৰ ছবি শ্বুলৰ একক কথন পৰিবেশন কৰিছিল। সেই সময়ত মই গম পোৱা নাছিলো যে তেওঁ বাল থাকৰেৰ পৰিয়ালৰ। মই তেওঁক ফোন কৰি পঢ়িবলৈ চিত্ৰনাট্যখন দিলোঁ। মই ক’লোঁ, মাত্ৰ পঢ়ি প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰক। লগে লগে পঢ়ি ক’লে, ছাৰ কোৱা, মোৰ পৰা কি বিচাৰে? মই বাবলু কৰিব লাগে নে ডব্লিউ? তেতিয়া মই তেওঁক ক’লো, তুমি কানপুৰীয়া হ’ব লাগে। সম্পূৰ্ণ কানপুৰীয়া। আৰু যেতিয়া তেওঁ বাবলুৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ সঁচাকৈয়ে এজন ৰাজপথৰ চতুৰ কানপুৰীয়া হৈ পৰিছিল। আনজন ভাতৃ অৰ্থাৎ ডব্লিউ শিক্ষিত, গতিকে দুয়োটা চৰিত্ৰৰ মাজত ভাল বৈপৰীত্য আছিল। মই তেওঁক স্পষ্টকৈ কৈছিলোঁ, যদি আপুনি এইখনৰ আগতে আন এখন ছবি কৰে আৰু সেইখন বিফল হয়, তেন্তে মোৰ ছবিখনে হয়তো প্ৰযোজকও নাপাব। যিয়েই নহওক নতুন অভিনেতাৰ সৈতে ছবি নিৰ্মাণ কৰাটো কঠিন। এই কথা বুজি তেওঁ দুবছৰ ধৰি কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিলে। তাৰ পিছত শ্বুটিং আৰম্ভ হোৱাৰ ছমাহ আগতে মই তেওঁক ক’লোঁ যে এইটো এটা ডাবল ৰ’ল আৰু তেওঁ দুয়োটা চৰিত্ৰতে অভিনয় কৰিব। তেতিয়ালৈকে মই তেওঁৰ ৰেঞ্জটো দেখিছিলোঁ আৰু আত্মবিশ্বাসী আছিলোঁ যে তেওঁ টানি আনিব। সঁচা কথা ক’বলৈ গ’লে মই উদ্যোগটোত কাম কৰা যিকোনো যুৱ অভিনেতাৰ ভিতৰত এইটোৱেই হৈছে শ্ৰেষ্ঠ অভিষেক।
প্ৰশ্ন– আপোনাৰ ছবিৰ নাৰী চৰিত্ৰবোৰ সদায় অত্যন্ত সৱল আৰু শক্তিশালী যেন লাগে। ইয়াৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰণ আছেনে?
জীৱনৰ জটিলতাবোৰৰ প্ৰতি মোৰ সদায় আকৰ্ষিত হৈ আহিছো। গাৰ্ল নেক্সট ডোৰৰ ছবিখন মই কেতিয়াও বুজি পোৱা নাছিলো কাৰণ মোৰ চৌপাশে এনেকুৱা মহিলা দেখিছো যিসকল প্ৰায়ে পুৰুষতকৈ শক্তিশালী হৈ আহিছে। মোৰ আইতাকলৈ মনত পৰে; তেওঁ আছিল পৰিয়ালটোৰ প্ৰকৃত স্তম্ভ, সকলো পৰিচালনা কৰিছিল। মাৰ স্মৃতি আৰু অধিক গভীৰ; মাত্ৰ ১৮ বছৰ বয়সত তাই মোক কোলাত লৈ ঘৰটো পৰিচালনা কৰিছিল আৰু পথাৰ চোৱাচিতা কৰিছিল। একে সময়তে দেউতাই পাৱাৰহাউচ স্থাপন কৰি আছিল। এই অভিজ্ঞতাবোৰে মোক শিকাইছিল যে প্ৰকৃত শক্তি নাৰীৰ মাজতেই নিহিত হৈ আছে, কিন্তু দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে আজিকালি ছবিত এনে চৰিত্ৰৰ অভাৱ। হয়তো সেইবাবেই মোৰ গল্পবোৰৰ নাৰী চৰিত্ৰবোৰ সদায় শক্তিশালী, জটিল আৰু বাস্তৱৰ সৈতে জড়িত যেন লাগে।
প্ৰশ্ন– ‘নিশাঞ্চি’ সঁচাকৈয়ে ‘গেংছ অৱ ৱাছেইপুৰ’ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত নেকি?
বহুতে প্ৰথম অৱস্থাত ‘নিশাঞ্চী’ক ‘গেংছ অৱ ৱাছেইপুৰ’ বুলি ভুল কৰে যদিও বাস্তৱতা একেবাৰে বেলেগ। এই ছবিখন ৱাছিপুৰৰ পৰা সিমান দূৰত কানপুৰ আৰু ৱাছিপুৰৰ মাজৰ দূৰত্বও সিমানেই দূৰৈত। ‘নিশাঞ্চি’ৰ কাহিনীটো ১৯৮৬ চনৰ পৰা ২০১৬ চনলৈকে, যিটো তিনিটা দশকজুৰি চলি আছে, ইয়াত সমাজ, ৰাজনীতি, অপৰাধৰ পৰিৱৰ্তিত পৰিৱেশৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। ছবিখনৰ কাহিনী কেৱল এটা গেং ৱাৰ বা এটা নিৰ্দিষ্ট ক্ষেত্ৰত সীমাবদ্ধ নহয়; ই সময়ৰ লগে লগে পৰিৱৰ্তিত পৰিস্থিতি আৰু প্ৰজন্মক সংযোগ কৰে। এই কাৰণেই ইয়াক ‘গেংছ অৱ ৱাছেইপুৰ’ৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে তুলনা কৰাটো কেৱল ভুল হোৱাই নহয়, ছবিখনৰ প্ৰকৃত পৰিসৰ আৰু গভীৰতাও হ্ৰাস পাব। ‘নিশাঞ্চি’ নিজস্ব অনন্য পৃথিৱী, চৰিত্ৰ, কাহিনীভাগৰ মাজেৰেই উন্মোচিত হৈ ইয়াক এক স্বতন্ত্ৰ আৰু মৌলিক পৰিচয় প্ৰদান কৰে।
প্ৰশ্ন– ট্ৰেণ্ড আৰু প্ৰযুক্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ থকাৰ বাবে আপোনাৰ কৌশল কি?
চাওকচোন, কিছু সময়ৰ পাছত এজন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাই তেওঁলোকৰ ছবিত প্ৰায় প্ৰতিটো প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰিছে। গতিকে, যদি আপুনি ভাল আৰু সতেজ কামৰ উৎপাদন অব্যাহত ৰাখিব বিচাৰে, তেন্তে নৱ প্ৰজন্মৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। মইও একেদৰেই কৰো; মই যুৱক-যুৱতীসকলৰ সৈতে কাম কৰোঁ আৰু তেওঁলোকক শক্তিশালী কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ। উদাহৰণস্বৰূপে, মই মোৰ কেমেৰামেনক কওঁ যে কোনটো কেমেৰাত শ্বুটিং কৰিব আৰু কেনেকৈ শ্বুটিং কৰিব সেইটো নিজেই সিদ্ধান্ত লওক। ইয়াৰ ফলত তেওঁ আত্মবিশ্বাস লাভ কৰে আৰু তেওঁৰ সৃষ্টিশীলতাক মুকলি কৰে। মোৰ বিশ্বাস সকলোৱে নিজৰ শ্ৰেষ্ঠখিনি দিব বিচাৰে, কিন্তু কেতিয়াবা পৰিস্থিতি বা বছৰ বাধাই বাধা দিয়ে। এই বাধাবোৰ আঁতৰাই দিলে সকলোৱে নিজৰ সাধ্য অনুসৰি দিব পাৰে। এই চিন্তাক মনত ৰাখিয়েই মই সদায় এনেকুৱা ভাল আৰু আবেগিক মানুহক মোৰ চিনেমাৰ লগত জড়িত কৰি লওঁ। ইয়াৰ দ্বাৰা মোক সমসাময়িক কৰি ৰখাই নহয়, মোৰ কামত এক নতুন শক্তি আৰু সতেজতাও সোমাই পৰে।
প্ৰশ্ন– নতুন অভিনেতা আৰু প্ৰতিভাক সদায় সুযোগ দিয়াৰ আঁৰত আপোনাৰ দৰ্শন কি?
মই বিশ্বাস কৰোঁ যে এখন ছবিৰ প্ৰকৃত শক্তি নিহিত হৈ থাকে ইয়াৰ চৰিত্ৰ আৰু অভিনেতাৰ মাজত। সেইবাবেই মই সদায় নতুন আৰু উদীয়মান অভিনেতাক সুযোগ দিওঁ। মই তেওঁলোকক ভালদৰে প্ৰস্তুতি চলাবলৈ সুযোগ দিওঁ আৰু তেওঁলোকক ঘৰুৱা কাম নিযুক্তি দিওঁ যাতে তেওঁলোকে নিজৰ ভূমিকা সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিব পাৰে আৰু সেইবোৰত নিজকে বিলীন কৰিব পাৰে। মোৰ মনোযোগ সদায় অভিনেতাসকল যাতে ভালদৰে প্ৰস্তুত হয় তাৰ ওপৰত। মই তেওঁলোকৰ সৈতে অহৰহ কাম কৰোঁ, তেওঁলোকক পথ প্ৰদৰ্শন কৰোঁ, লগতে মোৰ কামত মনোনিৱেশ কৰি থাকিম আৰু তেওঁলোকক মুক্তভাৱে অন্বেষণ কৰিবলৈ অনুমতি দিওঁ। ইয়াৰ ফলত ছবিখনলৈ নতুন শক্তি আৰু সতেজতা আহি পৰে, আৰু অভিনেতাসকলে নিজৰ শ্ৰেষ্ঠ আত্মাক পৰ্দালৈ আনিবলৈ সক্ষম হয়।
প্ৰশ্ন–বহুদিনৰ পাছত আপোনাৰ এখন ছবিয়ে ইমান হুলস্থুলৰ সৃষ্টি কৰিছে। মুক্তিৰ বাবে আপুনি নাৰ্ভাছ অনুভৱ কৰিছেনে?
সঁচা কথা ক’বলৈ গ’লে সাধাৰণতে মুক্তিৰ সময়ত মই নোহোৱা হৈ যাওঁ। ভিৰ, মানসিক চাপ, অহৰহ আপডেটৰ লগত মোৰ অভ্যস্ত নহয়। মই কেৱল ছবিখনৰ প্ৰযোজকসকলক সুধিছো, কেনেকুৱা হৈছে? আৰু তাৰ পিছত পুনৰ কামত সোমাব। মই বক্স অফিচত আবদ্ধ হৈ পৰা মানুহ নহয়। হয়, এটা নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণে গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিন্তু মোৰ বাবে প্ৰকৃত জয় হ’ল ছবিখনে নিজৰ কাহিনী আৰু আৱেগেৰে দৰ্শকৰ মাজলৈ যায়। ‘নিশাঞ্চি’ অতি কম বাজেটত নিৰ্মিত ছবি, গতিকে চাপ বা অস্থিৰতা অনুভৱ কৰাতকৈও বেছি সন্তুষ্ট যে ই হুলস্থুলৰ সৃষ্টি কৰিছে। মোৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল যে প্ৰথম দিন বা প্ৰথম সপ্তাহত কিমান টকা উপাৰ্জন কৰিছিল সেইটো নহয়, থিয়েটাৰ এৰি যোৱাৰ সময়ত দৰ্শকে চৰিত্ৰ আৰু কাহিনীটো মনত পেলায়।
প্ৰশ্ন– ‘গেংছ অৱ ৱাছিপুৰ’ৰ তৃতীয় কিস্তিৰ কথা চিন্তা কৰিছেনে?
নাই, মই ৰিমেক বা ছিকুৱেলত বিশ্বাস নকৰো। হয়, আজিও মোক ৱাছেইপুৰৰ বিষয়ে সৰ্বাধিক প্ৰশ্ন কৰা হয়, কিন্তু সেই ছবিখন মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে মানুহে মোক এনেদৰে আক্ৰমণ কৰিবলৈ ধৰিলে যেন তাৰ আগতে ভাৰতত কেতিয়াও গালি-গালাজৰ ব্যৱহাৰ হোৱা নাছিল, যেন সেই ছবিখনে তেওঁলোকক সেইবোৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাইছে। ৱাছেইপুৰ আছিল উত্তৰ ভাৰতৰ বাস্তৱিক চিত্ৰণ, ইয়াৰ ভূ-প্ৰকৃতি, ইয়াৰ জনসাধাৰণ আৰু তেওঁলোকৰ জীৱনৰ দাপোন। সেইবাবেই ছবিখন আজিও বাতৰিৰ শিৰোনামত আছে। মানুহে প্ৰায়ে ইয়াক মিৰ্জাপুৰ ৱেব চিৰিজৰ লগত তুলনা কৰে, কিন্তু সঁচা কথা ক’বলৈ গ’লে মিৰ্জাপুৰ তেনেকুৱা একো নহয়। ৱাছেইপুৰ আছিল নিজৰ সময়, সমাজ আৰু বাস্তৱৰ পৰা জন্ম লোৱা এখন ছবি আৰু ইয়াৰ ঠাই আন একোৱেই ল’ব নোৱাৰে।
हिन्दुस्थान समाचार / মনোজ কুমাৰ শইকীয়া
